Zonnepanelen en warmtepomp combineren: ideale duo?

Een warmtepomp die je zonnepanelen van stroom voorziet: het voelt als een match made in heaven. Je wekt zelf je energie op en gebruikt die direct om je huis te verwarmen en je water te verwarmen.

Geen gas meer, geen zorgen over hoge energierekeningen. Dit combi-verhaal is het hart van een goed verduurzaamd huis.

Je bent niet alleen bezig met stroom opwekken, maar direct met je totale energieverbruik aanpakken. Het is de slimste manier om je woning comfortabel en toekomstbestendig te maken. Laten we eens kijken hoe dit precies werkt en wat het voor jou kan betekenen.

Waarom deze twee onafscheidelijk zijn

Een warmtepomp heeft elektriciteit nodig om te werken. Simpel als wat. Zonder stroom draait er niets.

Waar haal je die stroom vandaan? Je kunt het kopen van je energieleverancier, of je maakt het zelf. Zonnepanelen regelen dat laatste.

Door ze te combineren, word je je eigen energieleverancier. Dit is de kern van energieonafhankelijkheid.

Stel je voor: het is een koude winterdag. Je warmtepomp draait op volle toeren om je vloerverwarming warm te houden.

Tegelijkertijd staan je zonnepanelen op het dak te shinen (als de zon schijnt natuurlijk). De stroom die ze opwekken, gaat direct je warmtepomp in. Dat voelt goed, hè? Je bent niet afhankelijk van de gasprijs of de stroomtarieven van het moment.

Je gebruikt je eigen, groene productie. De Return on Investment (ROI) van je zonnepanelen wordt hiermee ook een stuk interessanter.

Je verdient ze namelijk niet alleen terug door stroom te besparen op je apparaten, maar vooral door de gasrekening de deur uit te doen. Elke kilowattuur (kWh) die je opwekt en gebruikt voor je warmtepomp, bespaart je direct een kuub gas. En dat scheelt een paar honderd euro per jaar.

Daarnaast is het een verstandige keuze voor het milieu. Je verlaagt je CO2-voetafdruk aanzienlijk.

Geen aardgas meer uit Groningen of geïmporteerd gas, maar verwarmen met je eigen zonne-energie. Dat is pas echt duurzaam wonen. Je huis wordt een klein, efficiënt energie-eilandje.

Hoe het werkt: de techniek in heldere taal

Oké, even de basis. Je zonnepanelen wekken gelijkstroom (DC) op.

Een omvormer zet dit om naar wisselstroom (AC), die je in huis kunt gebruiken.

Die stroom gaat naar je groepenkast. Daar splitst hij zich. Een deel gaat naar je stopcontacten, een deel naar je warmtepomp.

De warmtepomp is je hoofdverbruiker. De warmtepomp zelf haalt warmte uit de lucht of de bodem. Een buitenunit of bodemcollector onttrekt deze energie. Met een beetje techniek (en een koudemiddel) wordt deze lage temperatuur omgezet naar bruikbare warmte voor je vloerverwarming en tapwater.

Het mooie is: een warmtepomp levert meer warmte op dan de elektriciteit die hij verbruikt.

Een gemiddelde lucht-water warmtepomp heeft een COP (rendement) van zo'n 3,5 tot 4,5. Dit betekent dat hij voor elke 1 kWh stroom, 3,5 tot 4,5 kWh warmte produceert.

Hier komt de zonnepanelen-combinatie echt tot leven. Op een zonnige dag produceren je panelen makkelijk 2.000 tot 3.000 watt. Je warmtepomp verbruikt gemiddeld zo'n 1.500 tot 2.500 watt als hij aan het verwarmen is.

De zonnepanelen kunnen dus een groot deel van de vraag direct aanvullen, zeker wanneer je zonnepanelen en een dynamisch stroomcontract slim combineert.

Het overschot aan stroom lever je terug aan het net (en krijg je teruggeleverd via de salderingsregeling). Er is een klein verschil in timing. Je verbruikt het meeste stroom in de winter (verwarming) en je wekt het meeste op in de zomer.

Daarom is het slim om je zonnepanelen en warmtepomp te koppelen aan een thuisbatterij. Zo vang je de zomerpiek op en gebruik je die in de winter. Daarnaast kun je ook je zonnepanelen voor een laadpaal slim combineren om je eigen verbruik verder te optimaliseren.

"De combinatie van een warmtepomp en zonnepanelen is de motor van je gasloze bestaan."

De juiste keuze maken: soorten en prijzen

Niet elke warmtepomp is hetzelfde. De meest voorkomende combinatie met zonnepanelen is de lucht-water warmtepomp.

Deze haalt warmte uit de buitenlucht. Denk aan merken als Daikin (Altherma), Remeha (Ezara), Intergas (Kompact HRe) of ATAG. Ze zijn relatief makkelijk te installeren en passen goed bij bestaande bouw.

Wat kost zo'n feestje? Een complete installatie van een lucht-water warmtepomp inclusief installatie kost gemiddeld tussen de €6.000 en €12.000.

Hang hier de kosten van je zonnepanelen bovenop. Houd wel rekening met de jaarlijkse vermogensdaling van zonnepanelen voor je rendement. Voor een gemiddeld rijtjeshuis met een verbruik van rond de 3.000 kWh, ben je voor een setje van 8 tot 10 zonnepanelen (ca. 3.200 Wattpiek) inclusief installatie en omvormer rond de €4.500 en €6.000 kwijt.

Is je huis extreem goed geïsoleerd of heb je een groter oppervlak? Dan kom je misschien uit bij een bodem-water warmtepomp of een hybride warmtepomp.

Een hybride pomp werkt nog een beetje samen met je oude gasketel.

Die is vaak iets goedkoper (rond de €4.000 - €7.000). Een bodemwarmtepomp is het duurste, vaak boven de €15.000, maar levert ook het hoogste rendement op. De keuze hangt dus af van je budget en je huis. Vergeet de Isolatie niet!

Een warmtepomp werkt het beste met lage temperatuur verwarming (vloerverwarming of lage temperatuur radiatoren). Is je huis nog niet super goed geïsoleerd?

Dan is dat je eerste investering. Een warmtepomp in een koude kast is als een ijsje eten in de vriezer: zonde van je geld.

Praktische tips voor een vlekkeloze installatie

Voordat je de telefoon pakt om offertes aan te vragen, zijn er een paar dingen om rekening mee te houden. Dit bespaart je een hoop hoofdpijn en onverwachte kosten.

1. Check je groepenkast. Je hebt een aparte groep nodig voor de warmtepomp. Soms is je hoofdzekering te laag (bijvoorbeeld 1x 25A of 3x 25A). De netbeheerder moet dit soms verzwaren (naar 3x 35A of 40A). Doe dit op tijd, het kan weken duren.
2. Isolatie is key. Zorg dat je dak, muren en ramen goed geïsoleerd zijn. Anders verdwijnt de warmte sneller dan je hem kunt opwekken. Kijk naar spouwmuurisolatie, dakisolatie en HR++ glas.
3. De omvormer. Vraag bij je zonnepaneelinstallateur naar een omvormer die goed samenwerkt met een warmtepomp. Sommige omvormers hebben een 'eco-modus' of slimme sturing die de opbrengst optimaliseert.
4. Salderen. De huidige salderingsregeling blijft tot 2027 (en daarna afbouwen). Dit betekent dat je de stroom die je teruglevert, mag aftrekken van je verbruik. Dit maakt de combinatie nu extreem voordelig. Wacht niet te lang met overstappen.
5. Vraag subsidie aan. Vergeet de ISDE-subsidie (Investeringssubsidie Duurzame Energie) niet! Voor zowel de warmtepomp als de zonnepanelen (als je ze combineert met een warmtepomp) zijn er aantrekkelijke subsidies. Dit kan je al snel €1.500 tot €3.000 schelen.

Denk ook na over je verbruikspaats. De buitenunit van een lucht-water warmtepomp maakt wat geluid. Zorg dat je hem plaatst op een plek waar je er geen last van hebt (en je buren ook niet).

En tot slot: vraag altijd meerdere offertes aan. Prijzen verschillen enorm, en de kwaliteit van de installateur is bepalend voor je rendement.