Zonnepanelen en thuisbatterij dimensioneren: zo doe je dat

Stel je voor: je staat op het punt om zonnepanelen te kopen.

Je weet dat je genoeg wilt opwekken voor je warmtepomp en je elektrische auto, maar hoeveel panelen en welke batterij heb je nu echt nodig? Het voelt als gokken, maar dat is het niet. Het is gewoon rekenen. Laten we samen even gaan zitten en dit op een rijtje zetten, zodat je precies weet wat je aan moet schaffen voor jouw huis.

Wat is dimensioneren eigenlijk?

Dimensioneren klinkt ingewikkeld, maar het is simpelweg de juiste maat kiezen. Je wilt geen te kleine zonnepanelen set die in de winter te weinig oplevert, maar ook geen overschot dat je energiebedrijf voor een appel en een ei terugkoopt.

Hetzelfde geldt voor een thuisbatterij. Te klein? Dan ben je ’s avonds zonder stroom. Te groot? Je betaalt voor capaciteit die je nooit gebruikt.

Het doel is simpel: je verbruik en je opwekking op elkaar afstemmen.

Je kijkt naar je huidige verbruik, maar ook naar je toekomstige plannen. Ga je binnenkort een warmtepomp installeren of een elektrische auto kopen? Dan moet je de berekening nu al maken.

Anders zit je over een jaar alsnog bij de energieleverancier bij te kopen. Goed dimensioneren betekent dat je investering rendeert.

Je betaalt niet te veel voor hardware en je bespaart maximaal op je energierekening.

Het is de basis voor een energiezuinig huis.

De basis: je verbruik in kaart brengen

Je kunt pas een goede zonnepaneel set samenstellen als je weet hoeveel stroom je verbruikt. Pak je energierekening erbij.

Kijk niet naar je maandbedrag, maar naar je daadwerkelijke verbruik in kilowattuur (kWh). Een gemiddeld Nederlands huishouden zit op zo’n 3.000 kWh per jaar. Maar jij bent niet gemiddeld.

Als je van het gas af gaat met een warmtepomp, schiet je verbruik omhoog.

Een lucht-water warmtepomp verbruikt makkelijk 2.000 tot 3.000 kWh extra per jaar. Tel daarbij je wasmachine, droger, verlichting en misschien een inductiekookplaat op. Je komt dan al snel uit op 5.000 kWh of meer. En vergeet de toekomst niet.

Plan je een elektrische auto? Een gemiddelde EV rijdt 15.000 km per jaar en slurpt ongeveer 1 kWh per 6 km.

Reken even mee: dat is 2.500 kWh extra. Tel alles bij elkaar op en je hebt je totale jaarverbruik. Dit getal is je startpunt.

De zonnepanelen: hoeveel kW en wat voor type?

Om 5.000 kWh op te wekken, heb je ongeveer 14 tot 16 zonnepanelen nodig. De meeste panelen hebben een vermogen van 400 Wattpiek (Wp).

Een set van 16 panelen van 400 Wp levert in Nederland ongeveer 5.600 kWh per jaar op. Dat dekt je verbruik en geeft je een buffer voor de minder zonnige dagen, bijvoorbeeld wanneer je zonnepanelen en een warmtepomp combineert. Je hebt grofweg drie soorten panelen.

De standaard poly- of monokristallijn panelen (het meest voorkomend), de full-black panelen (zwart op zwart, mooier voor het dak) en de half-cut cellen panelen (iets efficiënder bij schaduw).

Voor de meeste huizen zijn de standaard panelen van merken zoals LG, SunPower of JA Solar prima. Benieuwd naar de investering en de opbrengst? Een complete set van 16 panelen inclusief omvormer en installatie kost tussen de €5.000 en €6.500. Kies je voor premium full-black panelen?

Reken dan op €6.000 tot €7.500. De omvormer is hierbij cruciaal. Een goede omvormer (van merken zoals SMA of SolarEdge) zorgt ervoor dat de wisselstroom uit de panelen geschikt is voor je stoppenkast.

Tip: Zorg dat je omvormer iets meer capaciteit heeft dan je panelen. Een 16-panelen set (6.400 Wp) werkt perfect met een 6.000 W omvormer. Die kan pieken netjes aan.

De thuisbatterij: grootte en keuze

Nu de thuisbatterij. Dit is de schakel tussen je zonnepanelen en je avondverbruik.

Zonder batterij lever je overtollige stroom terug aan het net voor een lage vergoeding.

Met een batterij gebruik je die stroom zelf ’s avonds. Handig, want je warmtepomp draait vaak ’s nachts. Hoe groot moet de batterij zijn?

Dat hangt af van je verbruik na zonsondergang. Stel: je verbruikt ’s avonds en ’s nachts 10 kWh. Dan wil je een batterij van minimaal 10 kWh. Een veilige marge is 12 of 13 kWh, zodat je ook in de winter genoeg hebt.

De populairste keuzes nu zijn de Tesla Powerwall 2 (13,5 kWh), de Enphase IQ Battery 10 (10,2 kWh) en de Sonnen Batterij (5 tot 15 kWh uit te breiden).

De Tesla Powerwall is een logge jongen, maar hij doet wat hij moet doen. De Enphase is modulairer en sluit mooi aan op micro-omvormers.

Prijzen? Een thuisbatterij is een flinke investering. Een Tesla Powerwall kost inclusief installatie ongeveer €10.000 tot €12.000.

Een Enphase IQ 10 zit rond de €8.000 tot €9.500. Het rendement zit hem in de salderingsregeling en de terugleversubsidie (de salderingsregeling loopt tot 2027, daarna wordt het terugleveren minder lucratief).

• Tesla Powerwall 2: 13,5 kWh, €11.000 (alles in).
• Enphase IQ Battery 10: 10,2 kWh, €9.000 (alles in).
• Sonnen Batterij: Vanaf 5 kWh (€6.000) tot 15 kWh (€14.000).

Stap-voor-stap rekenen voor jouw situatie

Laten we een voorbeeldrekening maken voor een huis dat van het gas af gaat. We gaan uit van 5.500 kWh verbruik (huis + warmtepomp) en 2.500 kWh voor een eventuele auto (nog niet meegerekend in de panelen, want die laad je vaak overdag).

Stap 1: Zonnepanelen.
We kiezen voor 16 panelen van 400 Wp. Dat is 6.400 Wp totaal. Benieuwd naar het aantal zonnepanelen dat je nodig hebt bij een lager vermogen?

In Nederland levert dit ongeveer 5.600 kWh op. Dit dekt je huidige verbruik bijna volledig. We kiezen een string-omvormer van 6.000 W. Kosten: €5.800.

Stap 2: Thuisbatterij.
Je warmtepomp draait ’s nachts. Je verbruikt in de avond en nacht ongeveer 8 kWh. We kiezen voor een Enphase IQ Battery 10 (10,2 kWh). Dit geeft je genoeg buffer voor de koude winteravonden. Kosten: €9.000.

Totaalplaatje:
€5.800 (panelen) + €9.000 (batterij) = €14.800. Hier komen nog eventuele subsidies bovenop (ISDE voor de warmtepomp, maar dat is apart).

De terugverdientijd hangt af van je energieprijs, maar met de huidige tarieven (€0,40 per kWh) ben je ongeveer 7 tot 9 jaar kwijt.

1. Check je slimme meter (is die geschikt voor terugleveren?).
2. Meet je dak (ligt het op het zuiden? Dan is de opbrengst het hoogst).
3. Vraag offertes aan bij lokale installateurs (let op: WKE-erkend).
4. Check of je groepsindeling in de meterkast het aankan (je hebt vaak een extra groep nodig).

Praktische tips voor de installatie

Als je de offertes ontvangt, controleer dan altijd de opbrengstgarantie. Een goede installateur garandeert minimaal 80% van de berekende opbrengst na 10 jaar. Vraag ook naar de garantie op de omvormer (meestal 10 jaar) en de panelen (25 jaar vermogensgarantie).

Plaats de batterij niet zomaar in de schuur. De meeste thuisbatterijen (zoals de Powerwall) moeten vorstvrij staan en hebben ventilatie nodig.

Een garage of een warme techniekruimte is ideaal. Zorg dat de kabels kort zijn om energieverlies te voorkomen.

Denk na over je verbruikspatroon. Met een thuisbatterij is het slim om energieverslindende apparaten (wasmachine, droger, vaatwasser) te laten draaien wanneer de zon schijnt of wanneer de batterij vol is. Sommige systemen (zoals Enphase) hebben een app die je helpt dit te automatiseren.

Als je budget krap is, begin dan met de zonnepanelen en wacht met de batterij.

De salderingsregeling maakt het nu nog interessant om terug te leveren. Over een paar jaar zijn batterijen goedkoper en efficiënter. Je kunt altijd later uitbreiden.