WTW-ventilatie onderhoud: filters vervangen en reinigen

Je WTW-ventilatie is de long van je huis. Die zorgt voor frisse lucht zonder dat je alle warmte verliest.

Maar als de filters verstopt zitten, werkt het systeem niet meer. Dan stook je voor de mussen en krijg je een muffe lucht in huis.

Gelukkig is onderhoud makkelijker dan je denkt. Ik leg je precies uit hoe je filters vervangt en de unit schoonmaakt.

Wat is een WTW-systeem en waarom is onderhoud essentieel?

Een WTW-unit (Warmte Terug Winning) is een ventilatiesysteem met een warmtewisselaar. De uitgaande warme lucht geeft zijn warmte af aan de frisse koude lucht van buiten.

Zo bespaar je op je gasrekening. Je woning blijft geventileerd, maar je verliest geen warmte. De filters zijn je eerste verdedigingslijn. Ze houden stof, pollen en allergenen tegen.

Een schoon filter zorgt voor een betere luchtkwaliteit. Dit is extra belangrijk als je huis goed geïsoleerd is of als je een warmtepomp gebruikt.

Een goed onderhouden WTW voorkomt ook schimmelvorming in de ventilatiekanalen. Als je filters niet vervangt, gaat de luchtstroom achteruit.

Het systeem moet harder werken en verbruikt meer stroom. Dat zie je terug op je energierekening. Bovendien kan de warmtewisselaar bevriezen in de winter als de luchtweerstand te hoog wordt. Regelmatig onderhoud bespaart je dus geld en problemen.

Filters vervangen: stap voor stap

Filters vervangen doe je meestal 2 keer per jaar. Doe dit in het voorjaar (april) en het najaar (oktober).

De filters zijn meestal vierkant en hebben een standaardmaat. Meet je oude filter even na, vaak zijn het maten zoals 200x200mm of 250x250mm. Koop altijd het juiste type: een fijnfilter (F7 of F9) voor de toevoer en een grover filter (G4) voor de afvoer.

Je hebt een nieuwe set filters nodig. Een set van 2 filters (F7 en G4) kost ongeveer €25 tot €40, afhankelijk van het merk.

Populaire merken voor doe-het-zelf filters zijn Brink, Itho Daalderop, Zehnder en Orcon.

Bij bouwmarkten of online ventilatiespecialisten vind je ze snel. Let op dat je geen filters koopt die te dik zijn; die passen niet in de sleuven. De stappen zijn simpel. Zet de ventilatie-unit uit via de schakelaar aan de wand.

Open de klep of het paneel van de WTW-unit. De filters zitten in een lade of in sleuven.

Trek de oude filters eruit. Let op de luchtstroompijltjes op het filter; die moeten dezelfde kant op wijzen als de luchtstroming. Meestal staat er een pijl op de behuizing zelf.

Plaats de nieuwe filters in de juiste volgorde. De grove filter (G4) zit meestal aan de kant van de afvoerlucht (naar buiten), de fijne filter (F7) aan de kant van de toevoerlucht (naar binnen).

Schuif ze goed aan. Doe de klep dicht en zet de unit weer aan. Voel even of de luchtstroom sterker aanvoelt. Het geluid kan eventjes iets anders zijn, dat trekt weg.

Tip: Plak de datum op het filter wanneer je hem vervangt. Zo vergeet je het niet volgend jaar.

De WTW-unit reinigen: schoonmaken van de wisselaar en kanalen

Naast filters moet je ook de warmtewisselaar schoonmaken. Dit is het hart van je systeem.

Stof en vet kunnen zich ophopen tussen de platen. Dit belemmert de warmteoverdracht. Een schone wisselaar haalt tot 90% rendement.

Een vieze wisselaar maar 70%. Dat scheelt enorm in stookkosten.

Haal de filters eruit. Kijk nu naar de warmtewisselaar. Deze zit meestal achter de filters. Gebruik een stofzuiger met een zachte borstel om het stof weg te halen.

Wees voorzichtig; de platen zijn van aluminium en kunnen kreuken. Gebruik geen scherpe voorwerpen.

Voor een grondige reiniging kun je de wisselaar er soms uitschuiven (afhankelijk van het model). Was hem voorzichtig af met lauwwarm water en een neutrale zeep. Laat hem goed drogen voordat je hem terugplaatst.

Vocht in de wisselaar geeft schimmelvorming. Doe dit alleen als je handig bent; anders volstaat stofzuigen.

Vergeet de binnenkant van de behuizing niet. Veeg de wanden schoon met een vochtige doek. Controleer de condensafvoer. Dit is een klein slangetje aan de onderkant.

Zorg dat dit niet verstopt is. Een verstopte afvoer leidt tot water in de unit, wat roest veroorzaakt.

De ventilatoren in de unit kunnen ook viezigheid vasthouden. Met een zachte borstel kun je de schoepen schoonmaken.

Als je een compressor hebt, kun je voorzichtig lucht blazen om stof weg te halen. Doe dit wel buiten de behuizing, zodat je het stof niet de kanalen inblaast.

Kosten, merken en prijsindicaties

De kosten voor onderhoud vallen mee. Filters zijn het grootste onderdeel.

Een set filters kost tussen de €25 en €50 per jaar (2 sets). Dit hangt af van het merk. Een Zehnder filter is vaak iets duurder dan een universeel filter, maar de kwaliteit is vaak beter.

Bij een Itho Daalderop of Brink unit passen universele filters vaak prima, mits u tijdig uw WTW-filter vervangen laat voor een gezond binnenklimaat.

De aanschaf van een WTW-unit zelf is een grotere investering. Naast de kosten voor WTW-ventilatie installeren, kost een basis model (bijvoorbeeld een Brink Air 300) ongeveer €1.200 tot €1.500 exclusief montage. Een uitgebreider model met hoog rendement (zoals een Zehnder ComfoAir Q450) kan tussen de €2.000 en €3.000 kosten.

De installatiekosten liggen vaak tussen de €800 en €1.500, afhankelijk van de moeilijkheid van de woning. Wil je een onderhoudscontract?

Een installateur kan dit voor je doen. De kosten hiervoor zijn ongeveer €100 tot €150 per jaar.

Dit is inclusief filters en een grondige controle. Dit is handig als je zelf niet handig bent of een complex systeem hebt. Voor de meeste doe-het-zelvers is zelf vervangen voldoende. Prijsindicatie overzicht:

• Set filters (2 stuks): €25 - €50
• Reinigingsset (borstel + spray): €15 - €25
• Jaarlijks onderhoud door professional: €100 - €150
• Nieuwe WTW-unit (excl. installatie): €1.200 - €3.000

Praktische tips voor optimaal resultaat

Timing is alles. Vervang je filters niet midden in de winter als het vriest.

De kans op bevriezing van de wisselaar is dan groter als de luchtstroom minder wordt. Doe het bij voorkeur op een milde dag. Of zet de verwarming even hoger terwijl je de filters verwisselt, om koudeval te voorkomen. Controleer je instellingen.

Veel WTW-systemen hebben een 'bypass'. Dit is een klep die ervoor zorgt dat in de zomer koude buitenlucht direct naar binnen gaat (zonder warmtewisseling).

Zorg dat deze klep soepel loopt. Als je huis goed geïsoleerd is en je zonnepanelen hebt, wil je in de zomer natuurlijk geen warmte binnenhalen.

Luister naar je systeem. Een WTW hoort stil te zijn. Hoor je een fluitend geluid?

Dat duidt vaak op een verstopt filter of een probleem met de ventilator. Een brommend geluid kan wijzen op slijtage van de lagers.

Neem dan contact op met een specialist. Wacht niet tot het helemaal kapot is. Houd rekening met je andere installaties.

Als je een warmtepomp hebt, werkt de WTW vaak samen met het ventilatiesysteem. Lees hier meer over hoe WTW-ventilatie precies werkt.

Zorg dat de luchtstromen goed zijn afgestemd. Een goede luchtkwaliteit zorgt ervoor dat je warmtepomp efficiënter werkt.

Je huis verduurzamen is een systeem; alles moet samenwerken. Als je twijfelt over de maat of het type filter, neem dan het oude filter mee naar de bouwmarkt.

Of neem een foto van het typeplaatje van je WTW-unit. Zo voorkom je dat je het verkeerde koopt. Met een half uur werk per jaar houd je je huis fris, gezond en energiezuinig.