Warmwaterpomp vs elektrische boiler: energiebesparing vergeleken

Stel je voor: je hebt net zonnepanelen op het dak liggen. Je kijkt op je app en ziet hoe je eigen energie opwekt. Heerlijk gevoel, toch?

Maar nu komt de volgende stap. Je oude gasboiler begint moe te worden en je wilt van het gas af.

De keuze is reuze, maar vaak hoor je twee namen terugkomen: de elektrische boiler en de warmwaterpomp. Beide kunnen je warme douchewater leveren, maar ze doen het op een compleet andere manier. De een verbruikt kilometers stroom, de ander is een stuk slimmer. Dit gaat niet alleen over een apparaat, het gaat over hoe je slim omgaat met de energie die je zelf opwekt en wat je bespaart op je gasrekening. Laten we de knoop eens doorhakken.

Hoe werkt het eigenlijk? De basis

Om een eerlijke vergelijking te maken, moeten we snappen wat er in je huis gebeurt. Een elektrische boiler is eigenlijk een grote thermoskan met een simpel element.

Het verwarmt water rechtstreeks met stroom, net zoals een waterkoker. Als je douche aan gaat, wordt er koud water bijgevuld en verwarmd. Simpel, maar je betaalt voor elke kilowattuur die het element verbruikt.

Het is 1-op-1 energie omzetten in warmte. Een warmwaterpomp (of hybride warmtepomp) doet iets geks.

Hij haalt warmte uit de lucht in je schuur of buiten en geeft die af aan het water in je boiler. Het is een soort omgekeerde koelkast. Omdat hij geen warmte creëert, maar verplaatst, is hij extreem efficiënt. Voor elke kilowattuur stroom die hij verbruikt, levert hij vaak 3 tot 5 kilowattuur warmte. Dat is het grote verschil waar je op bespaart.

De kosten: investering en energierekening

Laten we met de deur in huis vallen: de aanschaf. Een elektrische boiler is de goedkoopste optie. Een mooi model van 150 liter, genoeg voor een gemiddeld huishouden, koop je al voor rond de €800 tot €1200.

De installatie is vaak ook snel en goedkoop geregeld. Ideaal als je budget een rol speelt of als je de boiler alleen als backup gebruikt.

Een warmwaterpomp is een serieuze investering. Je bent al snel €3000 tot €5000 kwijt, afhankelijk van het model en de plaatsing.

Het is een stuk duurder om aan te schaffen. Toch is dit verhaal niet af als je alleen naar de prijs kijkt. De echte kracht van de warmtepomp komt namelijk naar boven zodra je de energierekening ziet.

Omdat hij zo zuinig is, verdien je die hogere aanschafprijs in de loop der jaren terug.

Stel je voor: je bent een gezin van vier personen. Je verbruikt ongeveer 15 m³ gas per jaar voor warm water (als je nog een gasboiler had). Met een elektrische boiler verbruik je ongeveer 1800 kWh per jaar. Tegenwoordig is stroom duurder dan gas, dus dat tikt flink aan.

Een warmwaterpomp doet het met maar 400 tot 500 kWh per jaar. Dat is een directe besparing van €300 tot €400 per jaar op je stroomrekening, afhankelijk van je tarief. Dat scheelt een slok op een borrel.

Capaciteit en gebruiksgemak

Het gaat niet alleen om geld, maar ook om comfort. Niemand wil koud douchen.

Een elektrische boiler heeft een nadeel: het opwarmen duurt even. Als je een boiler van 80 liter hebt en iedereen wil achter elkaar douchen, ben je na de derde douche wel door het warme water heen.

Je moet dan wachten tot het weer is opgewarmd. Dat kan frustrerend zijn. Een warmwaterpomp werkt vaak met een grotere boiler, bijvoorbeeld 200 liter. Bovendien kan deze continue bijvullen en op temperatuur houden, zolang er zon op de panelen staat.

Het voordeel is dat je eigenlijk nooit zonder warm water komt te zitten.

Zeker in combinatie met zonnepanelen is dit een gouden combinatie. Je gebruikt je eigen gratis stroom om het water op te warmen. Qua gebruiksgemak zijn beide apparaten vergelijkbaar.

Ze hebben een display en kun je instellen op bepaalde tijden. Je kunt ze zo programmeren dat ze draaien op het moment dat je zonnepanelen veel stroom opwekken.

De warmwaterpomp is wel iets stiller dan een boiler, maar als hij in de schuur staat hoor je hem amper.

Het is een geruststellend zoemend geluid dat zegt: "ik ben aan het besparen".

De vergelijking op een rij

Om het overzichtelijk te maken, zetten we de belangrijkste punten naast elkaar. Denk aan je huidige situatie.

Woon je in een oud huis met weinig isolatie? Dan is je gasrekening waarschijnlijk al hoog.

Woon je in een nieuw huis met goede isolatie en zonnepanelen? Dan is de keuze makkelijker.

• Prijs: Elektrische boiler wint het van de warmtepomp. De investering is 3 tot 4 keer lager.
• Terugverdientijd: De warmtepomp wint. Door de lage stroomkosten (mits je zonnepanelen hebt) betaalt de hogere aanschaf zich vaak binnen 7-10 jaar terug.
• Energiebesparing: De warmtepomp is de absolute winnaar. Je bespaart tot 75% op je energieverbruik voor warm water vergeleken met een elektrische boiler of cv-ketel.
• Capaciteit: Warmtepompen hebben vaak een grotere boiler (200L+) en zijn beter geschikt voor grote gezinnen.
• Plaatsing: De boiler past in elk gootsteenkastje. De warmtepomp heeft buitenruimte of een schuur nodig voor de buitenunit.
• Subsidie: Voor een warmtepomp kun je ISDE-subsidie krijgen. Dat maakt het prijsverschil een stuk kleiner. Op een elektrische boiler zit geen subsidie.
• Verduurzaming: De warmtepomp is een logische stap om van het gas af te gaan. De boiler is dat niet (die verbruikt alleen stroom).

Handige tip: Kijk op je energiemeter wat je piekverbruik is als je doucht met je huidige boiler. Als je vaak tegen de limiet van je energiecontract aanloopt, is een warmtepomp vaak slimmer omdat hij pieken beter spreidt.

De juiste keuze maken

De knoop doorhakken is soms lastig. Het hangt echt af van je situatie.

Weeg de voor- en nadelen goed af. Het gaat om een beslissing voor de komende 15 jaar.

Daarom hieronder een duidelijke keuzehulp. Lees even welke situatie het beste bij jou past. Kies de elektrische boiler als:
Je budget beperkt is en je nú een oplossing nodig hebt.

Of als je alleen een off-grid woning hebt of een tiny house waar je geen grote buitenunit wilt plaatsen. Ook als je van plan bent binnen 5 jaar te verhuizen, is de lagere investering verstandiger. Het is een prima, betrouwbare optie die zijn werk doet, zeker als je overweegt een warmwaterpomp in de kelder te installeren. Kies de warmwaterpomp als:
Je zonnepanelen op het dak hebt liggen.

Dit is de gouden combinatie. Je gebruikt je eigen goedkope stroom om het water op te warmen.

Ook als je van plan bent om je huis helemaal van het gas af te halen, is dit de enige logische keuze. En natuurlijk als je de hogere investering kunt dragen en wilt profiteren van de lopende energiekosten en subsidie.

Is er een middenweg?

Jazeker. Je hoeft niet per se te kiezen voor één van de twee.

Veel slimme huiseigenaren kiezen voor een hybride oplossing. Dit is vaak de praktijkoplossing die perfect werkt. Een veelgehoorde constructie is de warmtepomp in combinatie met een bestaande (of nieuwe) gasboiler.

De warmtepomp zorgt voor 70% tot 80% van het warme water. Als de capaciteit van de warmtepomp even niet toereikend is (bijvoorbeeld tijdens een extreem koude dag of als je met z'n allen tegelijk doucht), schakelt de gasboiler bij.

Dit is een 'hybride' systeem. Een andere slimme middenweg, specifiek voor de zonnepanelen-eigenaren, is een boiler met een warmtepomp die je slim aanstuurt. Je zet de warmtepomp aan als de zon schijnt.

Je vult de boiler tot de nok toe met warm water. Door je warmwaterboiler instelling te optimaliseren, zet je de boiler tegen de avond als de zon weg is simpelweg uit.

Je gebruikt dan het opgeslagen warme water. Zo combineer je de lage kosten van een efficiënte warmwaterpomp met de flexibiliteit van een boiler.

Dat is pas écht slim verduurzamen.