Warmwaterpomp installeren: zo gaat de installatie

Je staat in de badkamer en zet de kraan open voor een warme douche. Het water komt er direct uit, precies de goede temperatuur.

Je denkt er niet bij na, maar achter die warmte gaat een slim systeem schuil.

Steeds vaker is dat een warmwaterpomp. Het is geen ingewikkeld rocket science, maar wel een slimme keuze voor je huis. Je bespaart er flink mee op je energierekening en je maakt je woning klaar voor de toekomst. Laten we samen kijken hoe zo’n installatie in z’n werk gaat, zonder moeilijke woorden.

Wat is een warmwaterpomp precies?

Een warmwaterpomp is een apparaat dat warmte uit de lucht, bodem of het grondwater haalt en die warmte gebruikt om je tapwater te verwarmen. Het werkt eigenlijk als een omgekeerde koelkast.

Waar een koelkast warmte uit de binnenkant haalt en naar buiten transporteert, doet een warmwaterpomp het tegenovergesteld. Het haalt warmte uit de buitenlucht en geeft die af aan het water in je boiler. Dit proces is super efficiënt.

Voor elke kilowatt (kW) elektriciteit die de pomp verbruikt, levert hij vaak 3 tot 5 kW warmte terug.

Je hebt verschillende soorten warmwaterpompen. De meest voorkomende voor bestaande woningen is de lucht-waterwarmtepomp. Deze haalt warmte uit de buitenlucht, zelfs als het vriest.

Er zijn ook bodemwarmtepompen die gebruikmaken van de constante temperatuur onder de grond, maar die zijn complexer en duurder om te installeren. Voor de meeste huishoudens is de lucht-waterwarmtepomp de meest praktische keuze.

Het is een standalone oplossing voor warm tapwater, of onderdeel van een compleet systeem dat ook je huis verwarmt.

Waarom zou je dit nu eigenlijk doen? Simpelweg omdat het je geld bespaart en je minder afhankelijk maakt van gas. Met de huidige gasprijzen en de klimaatdoelen is het een logische stap. Een warmwaterpomp verbruikt veel minder elektriciteit dan een traditionele boiler of combiketel die op gas draait.

Het is een investering die zichzelf terugverdient, zeker als je ook zonnepanelen op je dak hebt liggen. Je gebruikt dan je eigen groene stroom om je water te verwarmen.

Hoe werkt de installatie? Stap voor stap

De installatie van een warmwaterpomp is een klus voor een professional, maar het is goed om te weten wat er gebeurt.

Het proces is logisch en gestructureerd. Eerst komt de installateur voor een adviesgesprek.

Hij kijkt naar je huis, je isolatie, je huidige verwarmingssysteem en je waterverbruik. Dit is cruciaal. Een goed geïsoleerd huis heeft een kleinere pomp nodig, wat scheelt in aanschafkosten. De daadwerkelijke installatie begint met de buitenunit. Dit is het gedeelte dat buiten staat, net als een airco.

De installateur zoekt een plek waar de unit goed kan ‘ademenen’. Hij moet voldoende ruimte hebben voor de luchtstroom en mag niet tegen een blinde muur aan staan.

De unit wordt stevig op een onderstel of wandbeugel gemonteerd, vaak met trillingsdempers om geluidsoverlast te minimaliseren. De meeste moderne units zijn overigens best stil, rond de 40-50 decibel, vergelijkbaar met een rustige koelkast. Daarna is het tijd voor de binnenunit.

Dit is vaak een compacte boiler met ingebouwde warmtepomp, een zogenaamd ‘hybride toestel’. Deze wordt op een geschikte plek geplaatst, meestal in de technische ruimte, garage of bijkeuken.

De installateur sluit de binnenunit aan op de koudemiddelleidingen die naar de buitenunit lopen.

Dit is een nauwkeurig werkje dat speciaal gereedschap en certificering vereist. Ook sluit hij de waterleidingen aan: de koude aanvoer vanuit de waterleiding en de warme afvoer naar de kraan. Als laatste komt de elektrische aansluiting.

De warmwaterpomp heeft natuurlijk stroom nodig. De installateur sluit de unit aan op een aparte groep in de meterkast.

Vaak is het verstandig om de warmtepomp te koppelen aan je zonnepanelen.

Met een slimme energiemeter weet de pomp wanneer er overschot aan zonnestroom is en kan hij daarop inspelen. De installateur voert tenslotte een test uit.

Hij controleert de druk, test alle functies en legt je uit hoe je de thermostaat of het bedieningspaneel instelt. Binnen een dag is de klus meestal geklaard.

Soorten warmwaterpompen en wat ze kosten

Er is niet één type warmwaterpomp. De keuze hangt af van je huis, je budget en je wensen.

De lucht-waterwarmtepomp is de populairste. Hij is relatief makkelijk te installeren en heeft geen dure boringen in de grond nodig. Een standalone warmwaterpomp of lucht-water boiler (die alleen tapwater verwarmt) heb je al vanaf €2.500 tot €3.500, inclusief installatie.

Als je kiest voor een hybride systeem dat ook je radiatoren of vloerverwarming kan verwarmen, liggen de prijzen hoger, rond de €4.000 tot €6.000.

Een andere optie is de bodemwarmtepomp. Deze haalt warmte uit de grond via een gesloten of open systeem. Het voordeel is dat de bodemtemperatuur constant is, waardoor de efficiëntie heel hoog is. Het nadeel is de installatie.

Je moet boringen laten doen, wat al snel €5.000 tot €10.000 extra kost. Daarom zie je deze pompen vooral in nieuwbouwwoningen of bij grote verbouwingen waar het budget het toelaat.

Voor bestaande bouw is de lucht-waterwarmtepomp vaak de meest logische en rendabele keuze. Let bij de aanschaf op het vermogen. Een gemiddeld huishouden met 2-4 personen heeft voldoende aan een warmtepomp met een boiler van 200 liter en een vermogen van 4 tot 6 kW.

Is je gezin groter of verbruik je veel warm water (denk aan een ligbad), dan kies je voor een grotere boiler van 300 liter.

De prijs stijgt dan met ongeveer €500 tot €1.000. Ook de COP (Coëfficiënt Of Performance) is belangrijk. Een COP van 4 betekent dat de pomp 4 kW warmte levert voor 1 kW elektriciteit.

Hoe hoger de COP, hoe zuiniger. Vergeet de subsidie niet!

De overheid stimuleert de aanschaf van warmtepompen via de ISDE-subsidie (Investeringssubsidie Duurzame Energie). Voor een lucht-waterwarmtepomp kan dit oplopen tot wel €1.200, afhankelijk van het model en het vermogen.

Dit maakt de aanschafprijs een stuk aantrekkelijker. Tel dit op bij de besparing op je gasrekening, en je ziet dat de terugverdientijd vaak tussen de 5 en 8 jaar ligt. Dat is een stuk sneller dan veel mensen denken.

Praktische tips voor een soepele installatie

Goed voorbereid is het halve werk. Voordat de installateur komt, is het slim om je technische ruimte op te ruimen.

Zorg dat er voldoende plek is voor de binnenunit en dat de wanden waar de leidingen door moeten, bereikbaar zijn. Als je nog oude leidingen hebt liggen, laat dan even checken of die nog geschikt zijn. Koperen leidingen zijn vaak nog prima, maar kunststof leidingen moeten soms vervangen worden.

Een andere gouden tip: zorg dat je huis goed geïsoleerd is. Een warmwaterpomp werkt het beste bij lage temperaturen, zeker als je de warmwaterboiler instelling optimaliseert voor maximaal rendement.

Als je huis goed geïsoleerd is (bijvoorbeeld met vloerisolatie, spouwmuurisolatie en HR++ glis), heb je minder hoge watertemperaturen nodig.

Dit verhoogt de efficiëntie van de pomp enorm. Is je huis nog een gatenkaas? Dan is het slim om eerst te investeren in isolatie. Dat levert meer op dan een warmtepomp alleen.

Denk ook na over de plek van de buitenunit. Waar wil je dat ding hebben?

Vrijstaande huizen hebben vaak meer keuze dan rijtjeshuizen. Plaats de unit niet direct onder een slaapkamerraam om geluidsoverlast te voorkomen. Zorg dat er geen struiken of muren te dichtbij staan die de luchtstroom blokkeren.

Een goede doorstroming is essentieel voor de prestaties. De installateur kan je hier perfect over adviseren.

Sluit je warmtepomp aan op je zonnepanelen. Dit is de ultieme combinatie voor energiebesparing. Op een zonnige dag produceer je meer stroom dan je verbruikt.

In plaats van die stroom terug te leveren aan het net, kun je die gebruiken om je water gratis te verwarmen.

Vraag je installateur naar een slimme energiemeter en een energiebeheersysteem dat dit automatisch regelt. Dit maximaliseert je eigen verbruik en minimaliseert je energierekening. Tenslotte: kies een betrouwbare installateur.

Vraag offertes aan bij minimaal drie bedrijven die gespecialiseerd zijn in warmtepompen. Check hun referenties en vraag naar hun ervaring met specifieke merken.

Merken als Daikin, Mitsubishi, LG en Nefit zijn bekend en hebben goede service-netwerken.

Een goede installateur denkt met je mee, rekent de terugverdientijd voor je uit en zorgt voor een perfecte installatie. Door bijvoorbeeld een douche-wtw te laten plaatsen, kun jij jarenlang genieten van comfortabel warm water zonder zorgen.