Warmwaterboiler temperatuur instellen: legionella vs besparing

Een warm water douche is heerlijk, maar je wilt natuurlijk niet dat je badkamer een broedplaats voor vieze bacteriën wordt.

Tegelijkertijd schrik je van je energierekening als je boiler de hele dag op standje ‘sauna’ staat. Het is een klassieke strijd: veiligheid versus portemonnee. Hoe kies je de juiste temperatuur voor je boiler? We duiken in het gevecht tussen legionellapreventie en energiebesparing, zodat jij straks met een gerust hart en een vrolijke energiemeter onder de douche stapt.

Veilig boven alles: de legionella-vrijstand

Stel je voor: je draait de kraan open en geniet van een heerlijke warme douche. Op de achtergrond draait je boiler overuren om die temperatuur te garanderen. De veiligste optie is simpel: zet je boiler op 60 graden Celsius. Waom?

Omdat de legionellabacterie het begeeft bij deze temperatuur. Het is de klassieke, onaantastbare standaard voor veilig warm water.

De werking is eenvoudig. Door het water constant op 60 graden te houden, dood je direct alle bacteriën die eventueel in het water zitten.

Je hoeft je dus geen zorgen te maken over verontreiniging. Dit is de aanbeveling vanuit de volksgezondheid. Als je huis volledig draait op een warmtepomp en zonnepanelen, en je bent zuinig met energie, dan is dit de zekerste keuze.

Je betaalt iets meer voor de elektriciteit, maar je koopt er gemoedsrust voor.

Er zit een klein nadeel aan. Als je boiler constant op 60 graden staat, verbruik je continu energie om het water op die temperatuur te houden. Zelfs met een goed geïsoleerde boiler (die 10 liter inhoud heeft) gaat er warmte verloren. Je boiler werkt als een theepot die je de hele nacht op de warmhoudplaat laat staan. Dat is zonde van je opgewekte stroom van je zonnepanelen.

De zuinige keuze: de energiebesparing-modus

Wil je echt alles uit je isolatie en zonnepanelen halen? Dan kies je voor de lagere temperatuur.

Veel moderne boilers, zoals de Nefit Smartline of de Itho Daalderop Kombi Combi, hebben een ‘eco’-stand.

Hierbij zet je de temperatuur op 45 tot 50 graden. Dit scheelt aanzienlijk in je energieverbruik. De boiler moet minder hard werken om het water op temperatuur te houden, wat direct terug te zien is op je energierekening.

De besparing kan oplopen tot wel 10% op je jaarlijkse stroomverbruik voor warm water. Stel dat je jaarlijks €400 betaalt voor warm water, dan hou je €40 tot €50 over.

Dat is leuk geld voor een simpele instelling. Vooral in combinatie met een hybride warmtepomp die het leeuwendeel van de verwarming doet, is dit een slimme zet. De boiler hoeft alleen nog bij te springen voor de warme douche. Wil je nog meer besparen? Kijk dan naar de terugverdientijd van een douche-wtw. Het risico?

Bij deze lagere temperatuur kan de legionellabacterie overleven en zich vermenigvuldigen. Vooral als het water langere tijd stil staat.

In een doorsnee huishouden waar dagelijks water stroomt, is het risico klein, maar het bestaat wel. Het RIVM raadt deze temperatuur dan ook af voor kwetsbare groepen of als je boiler langere tijd niet gebruikt (bijvoorbeeld na een vakantie).

De vergelijking: prijs, gemak en kosten op termijn

Laten we de twee opties naast elkaar leggen. We kijken naar concrete criteria die voor jou als huiseigenaar tellen. We gaan uit van een gemiddelde elektrische boiler van 10 liter, typisch voor een keuken of een douche met een waterbesparende douchekop in een kleinere woning.

Een boiler op 60 graden is als een warme deken voor je bacteriën: ze gaan er dood aan.

• Prijs (instelling): Beide opties zijn gratis. Je past de thermostaat aan via een draaiknop of een digitaal menuutje. Geen aanschafkosten.
• Capaciteit: De hoeveelheid warm water verandert niet. Een boiler van 10 liter geeft 10 liter warm water. Wel kan het water bij de lage temperatuur sneller door je voorraad heen zijn als je lang doucht, omdat je meer koud water mengt.
• Gebruiksgemak: De 60-graden-stand is ‘set and forget’. Je hoeft er niet naar om te kijken. De lage temperatuurstand vraagt discipline. Check je boiler na een week vakantie even extra.
• Energiekosten per jaar: Bij 60 graden ben je ongeveer €420 kwijt (uitgaande van 0,40 cent per kWh). Bij 50 graden scheelt dit al gauw €40 tot €50, waardoor je uitkomt op €370 - €380.
• Levensduur boiler: Hogere temperaturen zorgen voor meer kalkaanslag en slijtage aan de verwarmingselementen. De lage temperatuurstand is vriendelijker voor je apparaat.

Een boiler op 50 graden is als een aangenaam bed: ze voelen zich er prima thuis. Als we puur naar de centen kijken, wint de lage temperatuur.

Maar als we kijken naar zekerheid en onderhoud, wint de hoge temperatuur. Het is een afweging die je moet maken op basis van je eigen situatie. Heb je een oudere boiler, of een boiler die lang stil staat?

Kies dan voor de veiligheid. Is je boiler nieuw, goed geïsoleerd en gebruik je hem dagelijks?

Dan is de lage temperatuur een prima optie.

De gouden middenweg: de wekelijkse boost

Gelukkig hoef je niet te kiezen tussen zwart of wit. Er bestaat een gouden middenweg die door veel installateurs wordt aanbevolen: de wekelijkse legionellabeschermingscyclus.

Veel moderne boilers, zoals die van Atag of Remeha, hebben deze functie ingebouwd.

Het werkt simpel. Je stelt je boiler in op de zuinige 50 graden voor de dagelijkse douchebeurten. Want naast een kortere douche nemen, bespaar je hiermee flink op je energierekening. Eén keer per week, bijvoorbeeld op zondagochtend, schakelt de boiler automatisch over naar 60 graden (of zelfs 65 graden) om het water een halfuurtje te verhitten.

Dit doodt eventuele bacteriën die zich hebben genesteld. Na deze ‘boost’ gaat de boiler weer terug naar de lage, zuinige stand. Dit is de ideale combinatie. Je bespaart het hele jaar door energie, maar voorkomt op een simpele manier de groei van legionella.

Je moet wel even kijken of je boiler deze functie ondersteunt. Vaak vind je deze optie in de geavanceerde menu’s van je thermostaat of bedieningspaneel.

Vraag anders je installateur hoe je deze weekcycclus instelt.

Keuzehulp: welke temperatuur past bij jou?

Om de knoop door te hakken, hoef je alleen maar naar je eigen situatie te kijken.

Gebruik deze eenvoudige leidraad om de juiste beslissing te nemen. Er is geen foute keuze, alleen maar keuzes die beter passen bij jouw huis en gewoontes. Kies voor 60 graden (de veilige stand) als: Kies voor 50 graden (de zuinige stand) als:

• Je een kwetsbare bewoner in huis hebt (ouderen, baby's of iemand met een verzwakt immuunsysteem).
• Je boiler vaak langere tijd stil staat (je bent vaak weg of gebruikt alleen het keukenkraantje).
• Je een oudere boiler hebt die niet makkelijk de wekelijkse boost kan draaien.
• Je liever iets meer betaalt voor totale zekerheid en geen omkijken wilt hebben naar instellingen.

Twijfel je nog? Controleer dan of je boiler een ‘Boost’-functie heeft.

• Je dagelijks doucht en de boiler dus continu gebruikt (water blijft circuleren).
• Je je energieverbruik zo laag mogelijk wilt houden en je zonnepanelen optimaal wilt benutten.
• Je boiler beschikt over een wekelijkse legionella-cyclus of je kunt dit zelf handmatig doen.
• Je een modern huis hebt met goede isolatie en weinig waterleidingen die lang stil staan.

Als je die hebt, is de keuze makkelijk: zet hem op 50 graden en plan die wekelijkse boost in.

Zo ben je goedkoper uit en blijf je veilig. En mocht je er toch niet uitkomen? Een kort belletje met je installateur of energieadviseur helpt je vaak al naar de juiste instelling.