Warmtepomp in rijwoning jaren 70: complete case study

Een rijwoning uit de jaren ’70. Je kent ze wel: een smalle gevel, drie verdiepingen, en een zolder die in de winter koud is en in de zomer een sauna.

Je wilt je huis verduurzamen, de energierekening naar beneden en het comfort omhoog. Een warmtepomp lijkt dan de heilige graal. Maar hoe werkt dat in hemelsnaam in zo’n huis? Wat kost het?

En welke soort moet je dan hebben? Wij duiken in de cijfers en de techniek van een complete make-over. Stap voor stap, zonder ingewikkelde praatjes.

De basis: wat is een warmtepomp eigenlijk?

Stel je een omgekeerde koelkast voor. Een koelkast onttrekt warmte aan de binnenkant en geeft die af aan je keuken. Een warmtepomp doet het tegenovergestelde: hij haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater en geeft die af aan je huis.

Het is geen magie, het is slimme thermodynamica. Het apparaat gebruikt een beetje elektriciteit om een koudemiddel te verplaatsen, waardoor die buitenwarmte wordt opgewaardeerd tot bruikbare verwarming voor je radiatoren of vloerverwarming.

Waarom is dit nu zo interessant voor jouw jaren ’70 woning? Omdat je op die manier je gasaansluiting de deur wijst.

Je stapt over op stroom. En als je die stroom dan ook nog zelf opwekt met zonnepanelen op je dak, ben je ineens heel erg zelfvoorzienend. Je bent niet meer afhankelijk van de grillige gasprijzen.

Het is een investering in je eigen comfort en portemonnee. Het voelt alsof je zelf energie gaat produceren, in plaats van het alleen maar te verbruiken.

De jaren ’70 uitdaging: isolatie en emitteren

Een huis uit de jaren ’70 is vaak een energieverslinder. De isolatie was toendertijd minimaal.

Denk aan enkele beglazing, weinig of geen spouwmuurisolatie en een zolder die je alleen met een ouderwetse gaskachel verwarmt. De muren zijn vaak massief en koud.

De radiatoren zijn groot en log. Als je hier zomaar een warmtepomp op aansluit, zonder aanpassingen, krijg je een teleurstelling. De warmtepomp moet dan harder werken dan goed is, en je huis voelt nog steeds niet comfortabel aan. Het echte werk begint dus bij de schil van je huis.

Een warmtepomp werkt het beste bij een laagtemperatuurverwarming. Dat betekent dat je radiatoren of vloer maar een graadje of 35 à 40 graden hoeven te worden, in plaats van 75 graden met een cv-ketel. Soms is er echter meer vermogen vereist, zoals bij een krachtige warmtepomp van 12 kW of meer.

Om dat te bereiken, moet je huis goed geïsoleerd zijn. Anders verdwijnt die warmte net zo snel weer naar buiten. We hebben het hier over het na-isoleren van de spouwmuur (kost ongeveer €1.000 - €2.000), het plaatsen van HR++ glas (rond de €70 per m²) en het isoleren van de vloer en het dak. Zonder deze maatregelen is een warmtepomp in een jaren ’70 woning vaak een dure grap die niet het gewenste rendement oplevert.

De keuze: Lucht-water of Bodem-water?

Voor een rijwoning in de stad of Vinex-wijk is de keuze vaak snel gemaakt.

Een bodemwarmtepomp (diepteboorput) is fantastisch, maar vaak onhaalbaar. Je hebt geen tuin of de grond is te klein.

Bovendien liggen de kosten voor een dergelijke installatie al snel tussen de €15.000 en €25.000. Daarom kiezen de meeste mensen voor een lucht-water warmtepomp. Dit is een buitenunit (zoals een airco) die lucht aanzuigt en een binnenunit die de warmte aan het water afgeeft. Deze systemen zijn de afgelopen jaren enorm verbeterd, wat ook blijkt uit de positieve Samsung EHS Gen7 ervaringen.

Ze zijn stiller en efficiënter geworden. Een goed merk voor deze toepassing is bijvoorbeeld de Daikin Altherma of de Mitsubishi Electric Ecodan.

De prijs voor zo’n systeem inclusief installatie voor een doorsnee rijwoning (bijv. 100-120 m² woonoppervlak) ligt tussen de €5.000 en €8.000. Je moet dan wel de bestaande radiatoren vaak vervangen door grotere exemplaren of vloerverwarming aanleggen.

Er bestaan ook hybride systemen, die nog een klein gaspitje gebruiken voor de koudste dagen. Die kosten ongeveer €4.000 - €6.000, maar de subsidie (ISDE) is vaak lager.

"Een warmtepomp is geen kwestie van 'even installeren'. Het is een systeem waarbij isolatie, emitteren (radiatoren) en de warmtepomp perfect op elkaar zijn afgestemd."

De complete case study: van koud huis naar comfortabele stek

Laten we kijken naar een typisch scenario: een rijwoning uit 1975, 120 m², met een gezin van vier personen. De situatie: Enkele beglazing, matige spouwmuur (niet geïsoleerd), een koude zolder en oude gietijzeren radiatoren.

De energierekening is door het dak. Het plan van aanpak is helder. De totale investering is fors: ongeveer €22.000.

Maar dan heb je ook wat. De subsidie op de warmtepomp en de zonnepanelen (ISDE) haalt er ongeveer €3.000 tot €4.000 af.

1. Isolatie eerst: Spouwmuurisolatie (korrels) kost €1.500. Dakisolatie (PIR-platen op de zolder) kost €2.000. HR++ glas voor de ramen: €2.500. Totaal: €6.000.
2. Verwarming aanpassen: De oude radiatoren vervangen door ventilatieradiatoren of breedplaatradiatoren die geschikt zijn voor lage temperatuur. Dit kost ongeveer €3.500 voor de benedenverdieping en de zolder.
3. De warmtepomp: We kiezen voor een krachtige 5kW lucht-water warmtepomp (bijv. de Nibe F2040 of de Vaillant aroTHERM). Kosten: €7.000.
4. Zonnepanelen: Omdat we nu elektriciteit verbruiken voor verwarming, leggen we 10 panelen (ca. 3.500 Wp) op het dak. Kosten: €5.500 (inclusief omvormer en installatie).

De BTW op materialen en arbeid voor de zonnepanelen krijg je terug van de belastingdienst (ongeveer €1.000). De netto investering komt dus uit op ongeveer €17.000. Je gasverbruik daalt naar nul (misschien nog een kuubje voor het koken).

Je stroomverbruik stijgt, maar die wek je zelf op. Je bespaart nu al gauw €1.800 per jaar op gas en €400 op stroom (afhankelijk van je huidige verbruik).

De terugverdientijd zit dan rond de 9 tot 10 jaar. Maar het comfort? Onbetaalbaar.

De hele benedenverdieping is strak en gelijkmatig warm via de vloer. Geen tochtige hoeken meer.

Praktische tips voor jouw project

Als je dit zelf wilt gaan doen, zijn er een paar valkuilen die je wilt vermijden.

• Check je groepenkast: Een warmtepomp heeft vaak een eigen groep nodig met voldoende ampères. Soms moet de hoofdzekering worden vervangen van 25A naar 35A of 40A. Dit regel je via je netbeheerder.
• Geluid: Een buitenunit maakt geluid. Bespreek met de installateur waar deze het beste kan komen. Vaak tegen de gevel onder de slaapkamerramen is geen probleem (ze zijn stiller dan vroeger), maar vermijd het direct onder een open raam van de buren.
• De emitteren-match: Vraag je installateur om een warmteverliesberekening te maken. Op basis daarvan bepaalt hij de grootte van de radiatoren. Te kleine radiatoren betekent een koud huis. Te grote radiatoren zijn zonde van je geld.
• Subsidie: De Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE) is essentiel. Check op RVO.nl of het product dat je koopt in aanmerking komt. De subsidiebedragen wisselen elk jaar, dus houd dat in de gaten.

Zorg dat je niet over één nacht ijs gaat. Dit is een verbouwing die je leven verandert, dus pak het goed aan. Net als bij een warmtepomp in een jaren 60 woning investeer je hiermee echt in de toekomst.

Het is een combinatie van isoleren, aanpassen en slim verwarmen. Het is een project dat je huis beter, gezonder en waardevoller maakt. En eerlijk is eerlijk: het voelt gewoon goed om je eigen warmte te maken.