Warmtenet vs warmtepomp: welke kies je?

Hoe werkt dat dan, een warmtepomp?

Een warmtepomp is eigenlijk een omgekeerde airco. In plaats van dat hij je huis koelt, haalt hij warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater en brengt die naar binnen.

Het is alsof je een warmtepomp een gratis energiebron uit de natuur laat aftappen.

Je hebt nog steeds een plek nodig die warmte afgeeft, zoals vloerverwarming of lage temperatuur radiatoren. Dat werkt super efficiënt: voor elke kilowatt (kW) stroom die de pomp verbruikt, levert hij vaak 3 tot 5 kW warmte terug. Je hebt grofweg twee soorten warmtepompen.

De hybride warmtepomp werkt samen met je bestaande gasgestookte ketel. Die ketel springt bij als het écht koud is (onder de 4 graden) of als je heel veel warm water tegelijk wilt.

De all-electric warmtepomp vervangt je gasketel volledig. Die moet je huis wel perfect isoleren, want hij moet het allemaal zelf doen. De investering verschilt: een hybride systeem heb je vanaf ongeveer €5.000 tot €8.000 inclusief installatie. Een all-electric systeem ligt hoger, vaak tussen de €12.000 en €18.000.

Wat is een warmtenet precies?

Een warmtenet is een soort stadskringloop voor warmte. In plaats van je eigen ketel of pomp, sluit je je huis aan op een netwerk van warm water dat door de straten loopt.

Je krijgt een warmtemeter in je meterkast en een warmte-afleverset in je huis (die vaak in een kleine kast past). Dat warm water komt uit een bron: een elektriciteitscentrale die zijn restwarmte gebruikt, een datacenter die zijn overtollige hitte niet meer de lucht in wil blazen, of gewoon geothermie (warmte uit de aarde). Het is een beetje te vergelijken met hoe je aangesloten bent op het gasnet of het waterleidingnet. Je hoeft zelf geen apparaat te kopen dat buiten staat of veel ruimte inneemt, en ook het periodieke onderhoud aan de ketel komt hiermee te vervallen.

Je betaalt voor het warmteverbruik, net als je nu voor gas doet, maar de prijs per gigajoule (GJ) kan flink verschillen per netbeheerder. De investering voor jou als bewoner is vaak laag of nihil.

Je betaalt meestal een eenmalige aansluitkosten, die kunnen oplopen tot €2.500, maar steeds vaker is de woningcorporatie of de netbeheerder de investering voor zijn rekening omdat ze het warmtenet exploiteren.

Je maandlasten bestaan uit een vast en een variabel deel, net als bij je energieleverancier.

De harde vergelijking: Prijs, Comfort en Toekomst

Laten we het concreet maken. We kijken naar vijf criteria die voor jou het verschil maken.

1. De initiële kosten: De warmtepomp vraagt een forse investering. Een hybride pomp rond de €6.000, een all-electric vaak boven de €14.000. Je bent een dag of twee tot vier installatiewerk kwijt. Het warmtenet is qua kosten voor jouw portemonnee in de aanschaf vaak het goedkoopst. De aansluitkosten zijn er, maar je koopt geen duur apparaat. Let op: soms zit de kostenpost verstopt in een verplichte huur van de afleverset (€15-€30 per maand).
2. Capaciteit en het 'koude-dagen-probleem': Een warmtepomp (zeker hybride) kan je huis warm houden tot ver onder het vriespunt, maar je CV-ketel helpt bij extreme kou. Een all-electric warmtepomp moet je huis perfect isoleren om het bol te werken bij -10°C. Een warmtenet levert constant warmte, ongeacht het weer. Je hoeft je nooit zorgen te maken of de bron het wel redt. Het is een stabiele leverancier.
3. Gebruiksgemak en onderhoud: Een warmtepomp heeft weinig tot geen onderhoud nodig (eens in de 2 jaar een check is prima). Je kunt hem vaak met een app bedienen. Het nadeel is dat hij soms wat geluid kan maken (een brommetje of de ventilator) en je moet ruimte buiten of in de berging vrijmaken. Een warmtenet is totaal onderhoudsvrij voor jou. Je zet de thermostaat aan en het werkt. Geen apparaat dat kapot kan gaan in jouw huis. Wel ben je afhankelijk van de warmteleverancier. Als die storing heeft, zit jij zonder warmte (en dat gebeurt helaas weleens).
4. Kosten op termijn en energiebelasting: Dit is een lastige. Een warmtepomp loopt op stroom. Door de lage BTW op stroom en je eigen zonnepanelen kan het erg voordelig zijn. Als je zelf opwekt, is je warmte vaak gratis. De warmtenet-prijs is wettelijk beschermd en mag niet hoger zijn dan de prijs van vergelijkbaar gas. Echter, door de krapte op warmtenetten stijgen de prijzen soms harder dan verwacht. Je zit vast aan één leverancier. Je kunt niet overstappen naar een goedkoper warmtenet. De warmtepomp geeft je meer vrijheid en zelfvoorzienendheid.
5. Isolatie-eisen: Een warmtenet werkt met een watertemperatuur van 50-70 graden. Dat past vaak nog redelijk op bestaande radiatoren. Een warmtepomp werkt optimaal bij lage temperatuur (35-45 graden). Wil je comfortabel wonen zonder dat je je dikke trui aanhoudt? Dan moet je waarschijnlijk je radiatoren vervangen of vloerverwarming aanleggen. Dat zijn extra kosten die je moet meenemen.
6. Subsidie en regelingen: Voor warmtepompen is er de ISDE-subsidie. Voor een gemiddelde hybride pomp krijg je zo'n €2.000 tot €2.500 terug. Dat maakt de pijn van de aanschafprijs een stuk minder. Voor een warmtenet is er meestal geen directe subsidie voor jou als bewoner, omdat de investering vaak bij de netbeheerder ligt. Wel is het zo dat de netbeheerder vaak een 'aansluitpremie' geeft om de drempel te verlagen.

Keuzehulp: Welke kies jij?

Het hangt echt af van je situatie. Er is geen 'one size fits all'. Gebruik deze checklist om je keuze te maken.

Kies een warmtepomp (hybride of all-electric) als:

• Je huis (goed) geïsoleerd is en je de ruimte hebt voor een apparaat buiten of in de berging.
• Je eigen zonnepanelen op het dak hebt liggen (of gaat leggen). Dit is de gouden combinatie voor lage kosten.
• Je houdt van zelf controle en vrijheid. Je wilt niet vastzitten aan één warmteleverancier.
• Je bereid bent te investeren nu, om op termijn onafhankelijk en goedkoop te zijn.
• Je in een bestaande woning woont en de huidige gasleidingen wilt behouden als back-up.

Kies voor een warmtenet (stadsverwarming) als:

• Je in een nieuwbouwwoning woont of een wijk met een bestaand warmtenet. De aansluiting ligt vaak al klaar.
• Je geen zonnepanelen kunt/wilt en je dak niet geschikt is voor isolatie (zoals een monument).
• Je een hekel hebt aan onderhoud en storingen aan eigen apparatuur. Je wilt gewoon dat het werkt.
• Je de investeringskosten laag wilt houden en de voorkeur geeft aan een vast bedrag per maand.
• Je in een stad of dichtbevolkt gebied woont waar een warmtenet actief is.

De middenweg: De hybride oplossing

Twijfel je nog? Vaak is een hybride systeem van warmtepomp plus cv-ketel de perfecte middenweg.

Je houdt je vertrouwde gasgestookte ketel voor de extreme kou en het warme water, maar je warmtepomp doet het grootste deel van de verwarming. Combineer dit eventueel met geschikte LTV-radiatoren voor een optimaal rendement. Je bespaart direct 50 tot 70% op je gasverbruik.

De subsidie is royaal en de installatie is vaak sneller en goedkoper dan een all-electric systeem. Een andere slimme middenweg, die vaak vergeten wordt, is eerst te investeren in de basis: isolatie en zonnepanelen. Zorg dat je huis een warme jas heeft en je eigen stroom opwekt. Daarna kun je altijd nog kiezen.

Als je wijk dan een warmtenet krijgt, ben je al klaar. Als je toch een warmtepomp neemt, werkt die vele malen efficiënter.

De beste keuze is vaak de optie die je vandaag al kunt nemen: zorg dat je huis zuinig is. De rest volgt vanzelf.