Vraaggestuurde ventilatie CO2-sturing: hoe werkt het?

Stel je voor: je zit ’s avonds comfortabel op de bank, maar je merkt dat de lucht wat benauwd wordt. Je ramen staan open, maar het is buiten koud en je wilt je warmtepomp niet extra laten werken. Dit is precies waar vraaggestuurde ventilatie met CO2-sturing schittert.

Het is een slimme manier van ventileren die precies doet wat nodig is: frisse lucht toevoeren wanneer het nodig is, en energie besparen wanneer het niet nodig is.

In dit artikel leg ik je stap voor stap uit hoe je zo’n systeem kunt opzetten en gebruiken, speciaal voor een huis dat al bezig is met verduurzamen.

Wat heb je nodig?

Om een vraaggestuurde ventilatie met CO2-sturing op te zetten, heb je een aantal specifieke onderdelen nodig. Je wilt namelijk geen generieke oplossing, maar iets dat perfect past bij een huis met zonnepanelen, een warmtepomp en goede isolatie.

• Een CO2-sensor: Dit is de hartslag van je systeem. Kies voor een kwalitatief model zoals de CO2-sensor van Tado of de Netatmo Healthy Home Coach. Deze kosten ongeveer €100-€150 en zijn specifiek ontworpen voor woonruimtes.
• Een vraaggestuurde ventilatie-unit: Denk aan de Brink Flair 325 of de Itho Daalderop CVE-S. Deze units zijn geschikt voor energiezuinige huizen en kosten tussen de €800 en €1.200.
• Een domotica-systeem: Als je al een slimme thermostaat hebt, zoals de Nest Learning Thermostat of de Tado Smart Thermostat, kun je deze vaak koppelen aan je ventilatiesysteem. Een aparte domotica-hub zoals de Home Assistant kan ook, maar is niet altijd nodig.
• Goede isolatie: Zorg dat je huis goed geïsoleerd is, vooral de buitenmuren en het dak. Dit zorgt ervoor dat de warmte binnen blijft en de ventilatie efficiënter werkt.
• Stroomvoorziening: Zorg dat er een vrije groep in je meterkast is voor de ventilatie-unit en de sensoren. Een aparte groep voorkomt storingen.

Hieronder vind je een lijst met materialen en voorwaarden: Check ook of je huis geschikt is voor vraaggestuurde ventilatie. Huizen met een mechanisch ventilatiesysteem (MV) zijn vaak makkelijk te upgraden. Huizen met natuurlijke ventilatie (zoals oude roosters) vereisen meer aanpassingen.

Stap 1: Installeer de CO2-sensor

De eerste stap is het plaatsen van de CO2-sensor. Dit is de basis voor je vraaggestuurde systeem. Zonder deze sensor weet je systeem namelijk niet wanneer het moet ventileren.

1. Kies de juiste plek: Plaats de sensor in de woonkamer of slaapkamer, op ongeveer 1,5 meter hoogte. Vermijd plekken direct bij ramen, deuren of ventilatieopeningen, omdat dit de metingen kan beïnvloeden. Ook plekken boven een kachel of radiator zijn niet geschikt.
2. Sluit de sensor aan: Volg de handleiding van je sensor. De meeste sensoren werken op batterijen of hebben een USB-aansluiting. Als je kiest voor een sensor die aangesloten moet worden op het stroomnet, schakel dan een elektricien in. Dit duurt ongeveer 30 minuten.
3. Koppel de sensor aan je domotica: Als je een slimme thermostaat hebt, koppel de CO2-sensor dan via de app. Bij de Tado-sensor doe je dit bijvoorbeeld via de Tado-app. Dit duurt ongeveer 10 minuten.

Veelgemaakte fouten: Plaats de sensor niet te hoog of te laag. Op 1,5 meter hoogte meet je de CO2-concentratie het nauwkeurigst.

Ook: zorg dat de sensor niet wordt blootgesteld aan direct zonlicht, omdat dit de metingen kan beïnvloeden.

Stap 2: Installeer de ventilatie-unit

De volgende stap is het installeren van de vraaggestuurde ventilatie-unit, vergelijkbaar met de werking van warmteterugwinning in je woning. Dit is de motor van je systeem.

1. Kies de juiste plek: De ventilatie-unit moet in een onverwarmde ruimte staan, zoals een technische ruimte, garage of zolder. Zorg dat er voldoende ruimte is om de unit te installeren en te onderhouden. De Brink Flair 325 heeft bijvoorbeeld een afmeting van 50x50x50 cm.
2. Sluit de luchtkanalen aan: De unit moet worden aangesloten op je bestaande luchtkanalen. Als je al een mechanisch ventilatiesysteem hebt, kun je de bestaande kanalen vaak hergebruiken. Laat dit controleren door een professional als je niet zeker bent. Dit duurt ongeveer 2-3 uur.
3. Sluit de stroom aan: Sluit de unit aan op de vrije groep in je meterkast. Gebruik een aparte groep om storingen te voorkomen. Dit duurt ongeveer 1 uur.
4. Koppel de unit aan de CO2-sensor: Dit is de sleutel tot vraaggestuurde ventilatie. De meeste units zijn compatibel met domotica-systemen. Koppel de unit via de app of het domoticasysteem aan de CO2-sensor. Bij de Itho Daalderop CVE-S kun je dit doen via de Itho-app. Dit duurt ongeveer 20 minuten.

Zonder deze unit kan er geen lucht worden ververst. Veelgemaakte fouten: Zorg dat de luchtkanalen goed zijn aangesloten. Losse verbindingen kunnen leiden tot lawaai en inefficiënte ventilatie.

Ook: vergeet niet de unit regelmatig te onderhouden. Voor een gezond binnenklimaat is het belangrijk om tijdig je WTW-filter te vervangen, bij voorkeur elke 6 maanden.

Stap 3: Stel de CO2-sturing in

Nu de sensor en de ventilatie-unit zijn geïnstalleerd, is het tijd om de slimme aansturing van afzuiging in te stellen. Dit is het moment waarop je systeem echt gaat werken.

1. Stel de CO2-niveaus in: De meeste systemen werken met drie niveaus: laag (tot 800 ppm), gemiddeld (800-1200 ppm) en hoog (boven 1200 ppm). Bij 800 ppm kun je de ventilatie laag instellen, bij 1200 ppm gaat de ventilatie harder werken. Dit doe je via de app van je domotica-systeem of de ventilatie-unit zelf.
2. Test het systeem: Zorg dat je huis goed afgesloten is (ramen en deuren dicht). Vraag een paar mensen om in de woonkamer te zitten en adem normaal. De CO2-sensor zal na 10-15 minuten stijgen. Controleer of de ventilatie-unit harder gaat werken zodra de CO2-waarde boven 800 ppm komt.
3. Stel de tijdsvertraging in: Voorkom dat de ventilatie constant aan- en uitschakelt. Stel een tijdsvertraging in van 5-10 minuten. Dit betekent dat de ventilatie pas reageert als de CO2-waarde langer dan 10 minuten boven de drempelwaarde ligt.

Veelgemaakte fouten: Stel de drempelwaarden niet te laag in. Een waarde van 800 ppm is comfortabel, maar als je dit te laag instelt, gaat je ventilatie-unit te vaak aan, wat energieverspilling is.

Ook: vergeet niet de vertragingstijd in te stellen, anders schakelt je systeem te snel in en uit.

Stap 4: Koppel aan je domotica en zonnepanelen

Als je al bezig bent met verduurzamen, wil je je ventilatie natuurlijk optimaal laten samenwerken met je andere systemen. Dit bespaart nog meer energie en verhoogt het comfort.

1. Koppel aan je warmtepomp: Veel warmtepompen, zoals de Daikin Altherma of de Remeha Elga, hebben een ingebouwde ventilatiesturing. Koppel de CO2-sensor aan de warmtepomp via de app. De warmtepomp kan dan de ventilatie aansturen op basis van de CO2-waarden en de binnentemperatuur.
2. Koppel aan je zonnepanelen: Als je zonnepanelen hebt, kun je de ventilatie-unit laten werken op overproductie. Stel in dat de ventilatie alleen op vol vermogen draait als er voldoende zonnestroom is. Dit doe je via een slimme energiemeter zoals de SolarEdge Energy Meter. Dit voorkomt dat je ’s avonds of ’s nachts onnodig stroom verbruikt.
3. Stel een schema in: Gebruik de app om een schema in te stellen. Bijvoorbeeld: overdag (08:00-18:00) draait de ventilatie op basis van CO2, ’s nachts (18:00-08:00) draait de ventilatie op een laag niveau. Dit voorkomt energieverspilling.

Veelgemaakte fouten: Koppel niet te veel systemen tegelijkertijd. Begin met de CO2-sensor en de ventilatie-unit, en voeg daarna pas de warmtepomp en zonnepanelen toe.

Ook: test elk koppelingsstap apart om storingen te voorkomen.

Stap 5: Onderhoud en optimalisatie

Nu je systeem draait, is het belangrijk om het goed te onderhouden en te optimaliseren.

• Controleer de CO2-sensor elke maand. Maak hem schoon met een zachte doek en controleer of de metingen kloppen. Een onjuiste meting leidt tot onnodige ventilatie.
• Vervang de filters van je ventilatie-unit elke 6 maanden. Een vuile filter zorgt voor extra weerstand en verhoogt het energieverbruik. Filters kosten ongeveer €20-€30 per stuk.
• Controleer de luchtkanalen jaarlijks op lekkages. Een lekkend kanaal zorgt voor energieverlies en minder comfort. Laat dit controleren door een professional als je niet zeker bent.
• Pas de drempelwaarden aan op basis van je gebruik. Als je merkt dat je ’s avonds vaak boven de 1200 ppm komt, verlaag dan de drempelwaarde naar 1000 ppm. Experimenteer tot je het perfecte comfort hebt.

Dit zorgt ervoor dat je systeem efficiënt blijft werken en je energie bespaart. Veelgemaakte fouten: Vergeet niet de filters te vervangen. Dit is een veelvoorkomende oorzaak van storingen. Ook: pas de drempelwaarden niet te vaak aan. Geef je systeem de tijd om te wennen aan je leefpatroon.

Verificatie-checklist

Nadat je alles hebt geïnstalleerd en ingesteld, is het tijd om te controleren of alles goed werkt.

• De CO2-sensor is op 1,5 meter hoogte geplaatst en niet blootgesteld aan direct zonlicht of tocht.
• De ventilatie-unit is geïnstalleerd in een onverwarmde ruimte en aangesloten op een vrije groep.
• De luchtkanalen zijn goed aangesloten en er zijn geen lekkages.
• De CO2-sensor is gekoppeld aan de ventilatie-unit via de app of domoticasysteem.
• De drempelwaarden zijn ingesteld: laag (tot 800 ppm), gemiddeld (800-1200 ppm), hoog (boven 1200 ppm).
• De tijdsvertraging is ingesteld op 5-10 minuten.
• De ventilatie-unit is gekoppeld aan de warmtepomp en zonnepanelen (indien van toepassing).
• Er is een schema ingesteld voor dag- en nachtventilatie.
• De filters zijn nieuw en de CO2-sensor is schoon.
• Test de werking: zorg dat de CO2-waarde stijgt en de ventilatie harder gaat werken.

Gebruik deze checklist om zeker te zijn van je zaak: Als je alle punten kunt afvinken, dan is je vraaggestuurde ventilatie met CO2-sturing perfect geïnstalleerd. Je huis is nu nog comfortabeler en energiezuiniger. Veel plezier met je verduurzaamde woning!