Vloerverwarming thermostaat instellen: optimale temperatuur

Je staat 's ochtends naast je bed en je voeten raken een ijskoude vloer. Brrr.

Dat wil je niet. Je wilt gewoon comfortabel leven, zonder dat je elke keer een sokkenrace moet houden. Vloerverwarming is hier de oplossing voor, maar alleen als je hem goed instelt.

Een verkeerde temperatuur zorgt voor koude voeten of een hoge energierekening. En als je net zonnepanelen op het dak hebt liggen of een warmtepomp hebt geïnstalleerd, wil je dat systeem optimaal gebruiken. We gaan samen kijken hoe je jouw thermostaat slim instelt voor de beste temperatuur en het laagste verbruik.

Wat is vloerverwarming en waarom is de temperatuur zo belangrijk?

Vloerverwarming verwarmt je huis vanaf de grond. Je kent het wel: radiatoren die aan de wand hangen en lawaai maken.

Bij vloerverwarming zitten de buizen verstopt onder je vloer. Het water stroomt door die buizen en verwarmt de vloer. De vloer geeft die warmte vervolgens af aan de lucht in je kamer. Het voelt als een aangename, zachte deken onder je voeten.

Waarom is die temperatuurinstelling nu zo cruciaal? Omdat vloerverwarming anders werkt dan een radiator.

Radiatoren moeten heet worden om snel warmte af te geven. Vloerverwarming werkt het beste bij een lage watertemperatuur, vaak tussen de 28 en 35 graden.

Als je hem te hoog instelt, gaat je energieverbruik door het dak. Zeker als je een warmtepomp gebruikt. Een warmtepomp haalt zijn warmte uit de lucht of grond.

Die werkt het efficiëntst als het verschil tussen de aanvoertemperatuur en de kamertemperatuur klein is. Dus hoe lager je vloerverwarming kan blijven, hoe zuiniger je warmtepomp draait.

Daarnaast speelt isolatie een grote rol. Als je huis slecht geïsoleerd is, zal de vloerverwarming harder moeten werken om de kamer warm te houden. Dat betekent dat je de temperatuur hoger moet zetten, wat weer meer stroom kost.

Zonnepanelen op je dak leveren gratis stroom, maar die wil je slim gebruiken.

Je wilt niet dat je warmtepomp op volle toeren draait als de zon niet schijnt. Door de temperatuur slim te regelen, bespaar je direct op je energiekosten.

Hoe werkt de thermostaat bij vloerverwarming?

De thermostaat is het brein van je vloerverwarming. Hij meet de temperatuur in de kamer en geeft een signaal aan de mengunit of de warmtepomp.

De mengunit mengt het hete water uit je cv-ketel of warmtepomp met het teruglopende koude water. Zo bereik je de gewenste temperatuur in de vloer.

Het is een trage, maar stabiele manier van verwarmen. Een thermostaat voor vloerverwarming reageert langzamer dan die voor radiatoren. Je hebt verschillende soorten thermostaten. De eenvoudige kamersensor meet alleen de luchttemperatuur.

Dit werkt, maar is niet altijd perfect. De vloer kan namelijk warmer of kouder zijn dan de lucht.

Een betere optie is een thermostaat met een vloersensor. Die sensor meet de temperatuur direct in de vloer. Dit voorkomt dat de vloer te warm wordt (en scheurt) of te koud blijft.

Je stelt dan een maximale vloertemperatuur in, meestal rond de 28 graden voor hout en 35 graden voor tegels. Zo geniet je van een warme vloer in de badkamer of keuken. Wil je het nog slimmer aanpakken?

Kies dan voor een slimme thermostaat. Merken zoals Nest, Toon of Tado zijn populair in Nederland.

Deze systemen leren je gedrag kennen. Ze weten wanneer je thuis bent en wanneer je slaapt. Ze kunnen ook rekening houden met de opbrengst van je zonnepanelen.

Als je veel zonnestroom hebt, kunnen ze de warmtepomp iets harder laten draaien om het huis voor te verwarmen. Dit heet 'stuur op opwek'. Je betaalt voor zo’n slimme thermostaat tussen de €150 en €300, afhankelijk van de functies.

De optimale temperatuur instellen: een stappenplan

Het doel is simpel: een comfortabel huis met de laagste energiekosten. Volg deze stappen om de perfecte temperatuur te vinden.

1. Start laag: Begin met de thermostaat op 18 graden. Dit is een comfortabele temperatuur voor de meeste woonkamers. Voor de badkamer mag dit iets hoger zijn, rond de 22 graden. Voor de slaapkamer wil je het koeler, rond de 16 graden.
2. Gebruik de vloersensor: Als je een vloersensor hebt, stel je een maximale vloertemperatuur in. Voor een pvc-vloer of laminaat is 27 graden veilig. Voor een tegelvloer mag dit naar 35 graden. Pas op met houten vloeren; die kunnen uitzetten of krimpen bij te hoge temperatuur.
3. Wacht en meet: Vloerverwarming is traag. Het kan 24 tot 48 uur duren voordat je huis op temperatuur is na het aanpassen van de instellingen. Gebruik een simpele thermometer in de kamer om te controleren of het klopt.
4. Voorkom kortetermijnreacties: Zet de thermostaat niet opeens veel hoger als je koud hebt. Dat werkt niet. De vloer warmt niet snel genoeg op. Zet hem desnoods een uur eerder aan op een lagere temperatuur.
5. Check het verschil (ΔT): Voor een warmtepomp is het verschil tussen de aanvoertemperatuur en de kamertemperatuur belangrijk. Probeer de aanvoertemperatuur zo laag mogelijk te houden. Als je huis goed geïsoleerd is (bijvoorbeeld met vloerisolatie en HR++ glas), kun je vaak toe met een aanvoertemperatuur van 35 graden.

Onthoud dat elke woning anders is. Jouw huis met spouwmuurisolatie en zonnepanelen reageert anders dan een oude woning zonder isolatie. Een veelgemaakte fout is het te hoog instellen van de thermostaat in de hoop dat de kamer sneller warm wordt. Dit werkt averechts.

Prijzen van thermostaten en systemen

De vloer wordt heter dan nodig is, en je verspilt energie. Bovendien voelt de vloer oncomfortabel aan als hij boven de 35 graden komt.

• Programmeerbare thermostaat (eenvoudig): Vanaf €50 - €100. Handig voor een schema, maar geen slimme functies.
• Slime thermostaat (middenklasse): Vanaf €150 - €250. Denk aan Tado of Netatmo. Werkt met apps en kan soms sturen op zonnestroom.
• Thermostaat met vloersensor: Vaak €100 - €200 apart voor de sensor, plus installatie. Essentieel voor houten vloeren.
• Volledig systeem (bij warmtepomp): Sommige warmtepompen (zoals die van Vaillant of Daikin) hebben hun eigen regeling. Deze zijn vaak duurder (€300+), maar werken perfect samen met de pomp.

De keuze voor een thermostaat hangt af van je budget en je wensen. Hieronder een overzicht van veelvoorkomende opties in Nederland: Let op: als je zonnepanelen hebt, wil je een thermostaat die kan communiceren met je omvormer of energiemeter. Dit zorgt ervoor dat je de warmtepomp aanstuurt op het moment dat de zon schijnt.

Varianten: verwarmen en koelen

Wist je dat vloerverwarming ook kan koelen? Dit heet actieve koeling.

In de zomer stroomt er koud water door je vloer. Dit haalt de warmte uit je huis. Dit is ideaal als je huis goed geïsoleerd is en je zonnepanelen hebt.

Je gebruikt dan de overtollige zomerstroom om je huis comfortabel koel te houden zonder airco.

Er zijn verschillende systemen op de markt. De meeste warmtepompen (lucht-water of bodem-water) bieden deze optie aan. Zo is vloerverwarming en een warmtepomp een ideale combinatie; een systeem van Remeha of Itho Daalderop kan hiermee zowel verwarmen als koelen.

Voor koelen moet de watertemperatuur onder de 18 graden liggen. Dit kost wel wat energie, maar veel minder dan een traditionele airconditioner.

De instellingen voor koelen zijn anders. Je stelt de thermostaat in op de gewenste kamertemperatuur, bijvoorbeeld 22 graden.

De vloer zal dan koud water krijgen. Let op: bij actieve koeling mag de vloertemperatuur niet te laag worden (niet lager dan 16 graden) om condensatie te voorkomen. Condens op de vloer kan schimmel veroorzaken, zeker bij vloerverwarming onder een houten vloer. Prijzen voor een warmtepomp met koelfunctie liggen hoger.

Reken op een investering vanaf €5.000 tot €12.000, afhankelijk van de grootte van je huis en de isolatie. Dit is een flinke investering, maar het bespaart wel de aanschaf van een dure airco. Bovendien ben je helemaal klaar voor de toekomst.

Praktische tips voor de beste temperatuur

Hier zijn een paar concrete tips om het maximale uit je vloerverwarming te halen.

• Speel met de dag- en nachttemperatuur: Zet de temperatuur 's nachts 2 tot 3 graden lager. Dit scheelt aanzienlijk in je energieverbruik. Een goede nachtverlaging gaat automatisch bij slimme thermostaten.
• Gebruik de zon: Als de zon schijnt, laat hem dan binnen! Open de gordijnen overdag. De zon verwarmt je vloer gratis. Sluit de gordijnen pas als het donker wordt om de warmte vast te houden.
• Zone-indeling: Niet elke kamer hoeft even warm te zijn. De woonkamer mag 20 graden zijn, de slaapkamer 16 graden. Gebruik aparte thermostaatkranen per ruimte (soms via een zone-regeling) om dit te bereiken.
• Let op de vloerbedekking: Leg geen dikke tapijten op plekken waar je vloerverwarming zit. Die isoleren te goed. Kies voor dunne, natuurlijke materialen zoals kurk of linoleum.
• Combineer met isolatie: De beste thermostaat helpt niet als je huis een zeef is. Zorg dat je vloer geïsoleerd is (minimaal Rc 3,5). Dit voorkomt dat warmte naar beneden verdwijnt. Dit is essentieel bij warmtepompen.
• Monitor je verbruik: Kijk op je energiemeter of app van je omvormer. Zie je dat je warmtepomp veel stroom verbruikt als de zon niet schijnt? Verlaag dan de nachttemperatuur of de dagtemperatuur met 1 graad. Dit levert vaak 5-10% besparing op.

Deze zijn specifiek gericht op verduurzaming en energiebesparing. Als je deze stappen volgt, zul je merken dat je huis comfortabeler aanvoelt. Je voeten zijn warm, maar je hoofd niet. Je energierekening gaat omlaag en je haalt meer rendement uit je zonnepanelen en warmtepomp.

Het is een kwestie van even puzzelen, maar de beloning is groot. Neem de tijd om te experimenteren.

Zet je thermostaat nooit hoger dan 22 graden voor de woonkamer. Elke graad hoger kost je ongeveer 7% meer energie. Beter is het om een warme trui aan te doen en de vloer zijn werk te laten doen.

Elk huis reageert anders. Probeer een weekje met 19 graden en kijk hoe je je voelt.

Probeer daarna 20 graden. Je lichaam went snel aan de juiste temperatuur. Het gaat erom dat je je comfortabel voelt zonder onnodig te stoken. Met vloerverwarming en een slimme thermostaat heb je de perfecte basis voor een duurzaam en comfortabel thuis.