Radiatoren doorspoelen: wanneer en hoe?

Een radiator die niet goed warm wordt of een vreemd geluid maakt, is vaak gewoon toe aan een spoeling. Het is een klusje van niks, maar je bespaart er wel direct energie mee.

Vooral als je net zonnepanelen op het dak hebt liggen of een warmtepomp gebruikt, wil je dat je radiatoren op volle kracht werken.

Met koud water uit de bodem of stroom van je eigen dak wil je niet dat je systeem te hard moet werken. Een radiator doorspoelen haalt rotzooi uit je leidingen, waardoor je cv-ketel of warmtepomp minder energie verliest.

Waarom je radiatoren doorspoelen echt helpt

Je radiator is een warmtewisselaar. Water stroomt erdoor, geeft warmte af aan de metalen lamellen en die warmte verwarmt je kamer.

Na een tijdje verzamelt zich slib, roestdeeltjes en kalk in de onderkant van de radiator. Dit werkt als een isolatielaag. De warmte kan niet meer goed van het water naar het oppervlak komen.

Je merkt dit doordat de onderkant van de radiator koud aanvoelt, terwijl de bovenkant wel warm is.

Je cv-ketel of warmtepomp moet dan harder werken om hetzelfde comfort te bereiken. Dit kost je onnodig geld. Zeker bij een hybride warmtepomp die werkt met een lage watertemperatuur, is een schone radiator essentieel.

Het water moet efficiënt zijn warmte afstaan. Als je dit eenmaal per jaar doet, merk je dat je kamer sneller opwarmt en je energierekening omlaag gaat. Het is een simpele onderhoudsbeurt voor je hele verwarmingssysteem.

Dit materiaal heb je nodig

Je hebt geen dure apparaten nodig. De meeste spullen heb je waarschijnlijk al in huis.

• Doekjes en kranten: Veel water gaat op de vloer, dus bescherm alles goed.
• Een emmer: Minimaal 10 liter inhoud. Het water dat uit de radiator komt, is vies en zwaar.
• Verstelbare steeksleutel of radiatorsleutel: Een maat 12 of 13 past meestal op de ontluchtingsnippel.
• Slangetje: Een tuinslang of een speciale ontluchtingsslang van ongeveer 1 meter lang.
• Tape: Soms helpt Teflon tape om het slangetje beter te laten aansluiten.
• Waterpomptang (optioneel): Als de stopkranen vastzitten.

Zorg dat je de volgende dingen bij elkaar zoekt voordat je begint, dan hoef je niet halverwege naar de bouwmarkt.

Reken op een uurtje werk voor de eerste keer. Als je het eenmaal vaker hebt gedaan, ben je in 20 minuten klaar. Zorg dat je het niet op een koude dag doet, tenzij je een reserve verwarming hebt. Je huis koelt flink af tijdens het werk.

Stap-voor-stap: Radiatoren doorspoelen

Volg deze stappen in de juiste volgorde. Het is belangrijk dat je de watertoevoer eerst dichtdraait.

Als je dit vergeet, loopt je hele huis onder water en moet je de hoofdkraan dichtdraaien (wat je buren misschien niet leuk vinden).

Stap 1: Zet de verwarming uit

Draai de thermostaat in de kamer laag of uit. Wacht tot de cv-ketel of warmtepomp is gestopt met branden of draaien. Je wilt niet dat er continu warm water naar de radiator stroomt.

De radiator mag wel nog heet zijn, maar het toevoerwater moet koud zijn. Elke radiator heeft twee kranen aan de zijkant.

Stap 2: Vind de juiste kranen

Eén aan de voorkant (de aanvoer) en meestal ééntje aan de achterkant of onderkant (de retour). Je moet beide dichtdraaien. De knop met de bol (de thermostaatknop) draai je dicht door hem helemaal naar links te draaien. De andere kraan, vaak met een vierkant of een ronde kop, draai je dicht met een steeksleutel.

Doe dit rustig; je wilt de kraan niet beschadigen. Zoek het kleine ventiel aan de bovenkant van de radiator.

Stap 3: Maak de ontluchting los

Dit is de ontluchter. Steek je radiatorsleutel erin en draai hem een stukje open (tegen de klok in) volgens ons handige stappenplan voor ontluchten. Je hoort een sissend geluid.

Dit is lucht die ontsnapt. Laat dit even doen totdat er geen geluid meer is.

Stap 4: Sluit de slang aan

Draai nu de ontluchter er helemaal uit. Schroef hier je slangetje op. Let op: sommige slangetjes hebben een moer die je vastdraait, andere moet je erop draaien.

Zorg dat het vastzit. Doe het andere uiteinde van de slang in de emmer.

Stap 5: Open de retourkraan

Houd de slang omhoog, zodat er geen lucht in komt. Dit is het moment suprême.

Draai de retourkraan (de kraan aan de onderkant of achterkant) open. Dit doe je met de steeksleutel. Het water stroomt nu via je slang de emmer in.

Stap 6: De doorspoeltruc

Wees voorbereid: het water is bruin, zwart en vies. Dit is het slib dat je radiator verstopte.

Laat het lopen totdat het water redelijk schoon is. Dit kan 5 tot 15 liter water zijn. Als het water een beetje schoon is, draai je de retourkraan dicht. Nu draai je de thermostaatkraan (de voorkant) open.

Stap 7: Alles weer dicht en vast

Door de waterdruk in de leidingen stroomt er nu vers water de radiator in, wat essentieel is voor een goede werking van lage temperatuur radiatoren.

Laat dit even lopen en draai de thermostaatkraan weer dicht. Draai de retourkraan weer open. Herhaal dit een paar keer totdat het water dat uit de slang komt helder is.

Dit is de echte schoonmaak. Zodra het water schoon is, draai je alle kranen weer dicht.

Stap 8: De boel weer aan

Haal de slang eraf en schroef de ontluchter er weer in. Draai deze vast, maar niet te strak. Een klein beetje weerstand is genoeg.

Draai de hoofdkraan van je cv-systeem weer open (als je die dicht had gedraaid). Controleer of de kranen aan de radiator goed dicht zijn.

Zet de thermostaat weer aan. Binnen een half uur zou de radiator weer normaal warm moeten worden.

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze voorkomt)

Er gaat wel eens iets mis. Dat is niet erg, maar het is slimmer om het te voorkomen.

De meest voorkomende fout is dat mensen vergeten de hoofdkraan dicht te draaien als ze de retourkraan openzetten.

Dan loopt je hele huis vol water. Controleer dus dubbel of beide kranen aan de radiator dicht zijn voordat je de slang aansluit. Een andere fout is het openen van de ontluchter zonder dat je een emmer eronder hebt.

Het water spuit er soms met kracht uit, vooral als de druk hoog is (boven de 1,5 bar). Zorg dat je een emmer en doeken klaar hebt voordat je de ontluchter open draait. Trek ook nooit zomaar aan de oude kranen. Als ze al jaren niet gebruikt zijn, kunnen ze vastzitten.

Probeer ze voorzichtig los te maken. Als het echt niet gaat, gebruik dan een waterpomptang, maar draai niet te hard.

Je wilt de kraan niet breken. Als je een Thermostatic Radiator Valve (TRV) hebt, draai deze dan nooit met geweld dicht. Beschadig je de kop, dan kost een nieuwe TRV van merken zoals Honeywell of Danfoss zo €40 tot €60. Overweeg bij vervanging direct een efficiënte radiator voor lage temperaturen.

Verificatie-checklist

Als je klaar bent, loop je deze lijst even na. Zo weet je zeker dat je alles goed hebt gedaan en dat je radiator straks optimaal presteert.

• Is het water dat uit de radiator kwam uiteindelijk helder?
• Staan alle kranen (aanvoer en retour) weer goed dicht?
• Is de ontluchter weer vastgedraaid zonder lekkage?
• Is de waterdruk in je cv-systeem nog op peil (meestal tussen 1,0 en 1,5 bar)?
• Wordt de radiator na 30 minuten gelijkmatig warm (van onder tot boven)?
• Is er geen lucht meer hoorbaar in de leidingen?

Als je overal 'ja' op kunt antwoorden, heb je het perfect gedaan.

Je verwarmingssysteem is weer schoon en je bent klaar om energie te besparen. Doe dit elk jaar, en je systeem blijft blij en efficient draaien.