Kozijnen vervangen zelf doen: stappenplan en valkuilen
Je staat voor een klus die groot voelt: je kozijnen vervangen. Misschien omdat ze verrot zijn, of omdat je je huis wilt verduurzamen en eindelijk die tocht wilt stoppen.
Het is een klus die je prima zelf kunt doen, met de juige voorbereiding. Dit is je handleiding, van begin tot eind, zonder poespas.
Wat je echt nodig hebt voordat je begint
Een goede voorbereiding is het halve werk. Zonder de juiste spullen sta je halverwege gefrustreerd in de bouwmarkt.
- Materialen: Een nieuw kozijn (bijvoorbeeld kunsstof met HR++ glas, circa €400-600 per raam), schroeven (RVS, 8x100 mm), kit (acrylkit en MS-polymeerkit), purschuim, neuslatje.
- Gereedschap: Boormachine, schroefmachine, waterpas (liefst een lange van 60 cm), pluggen en bitjes (TX20), verfkrabber, afdekplastic.
- Veiligheid: Stevige werkhandschoenen, veiligheidsbril, stofmasker. Glas kan scherp zijn.
- Hulp: Een kruk of ladder en een maatje voor het zware werk. Een kozijn tillen doe je niet alleen.
Hier is je lijstje, specifiek voor een gemiddelde rijwoning (bijvoorbeeld een raam van 1,20 bij 1,50 meter). Check voordat je koopt of je vergunning nodig hebt. In de meeste gevallen niet voor vervanging in bestaande bouw, maar check het even bij je gemeente. Je wilt geen gedoe.
Stap 1: Het oude kozijn verwijderen
Dit is het sloopwerk. Wees niet bang, maar wees wel secuur.
- Haal de schilderijhaakjes en andere accessoires weg.
- Verwijder de glaslatten. Dit zijn de dunne latjes die het glas op z'n plek houden. Werk van boven naar beneden. Gebruik een verfkrabber of een breekijzertje. Wees voorzichtig, soms zitten ze vastgekit.
- Als de glaslatten los zijn, kun je het glas eruit tillen. Doe dit met z'n tweeën. Zet het glas veilig weg, bijvoorbeeld tegen een muur met een doek ertussen.
- Nu het kozijn leeg is, ga je de schroeven zoeken. Meestal zitten ze in de zijkanten en de onderkant, verstopt onder de kit of verf.
- Boor de oude schroeven kapot of draai ze los. Lukt dat niet? Gebruik een multitool om ze door te zagen.
- Wrik het kozijn los. Gebruik een breekijzer. Let op: het kan zijn dat er pur of kit vastzit. Snijd dit door met een stanleymes langs de rand.
Begin met het verwijderen van het glas. Dat is het zwaarste en meest gevaarlijke deel. Valkuil: Niet checken op asbest. In huizen gebouwd vóór 1990 kunnen kitresten asbest bevatten.
Als je twijfelt, laat dit controleren. Verder: bescherm je vloer. Vallend glas of hout kan je vloer beschadigen.
Stap 2: De opening klaarmaken
Het gat is nu leeg. Tijd voor een schoon en waterpas gat.
- Verwijder alle oude kit, pur en houtresten. Gebruik een staalborstel of schuurpapier.
- Controleer de onderdorpel (de onderkant van het gat). Is deze rot? Dan moet je deze vervangen of repareren met epoxy. Een rotte onderdorpel is een open deur voor vocht.
- Maak het stofvrij met een vochtige doek. Stof hecht niet aan kit of pur.
- Meet de breedte en hoogte op meerdere plekken (boven, midden, onder). Het gat is zelden exact recht. Noteer de kleinste maten. Je kozijn moet hier namelijk in passen.
- Leg de onderdorpel waterpas. Als de vloer niet waterpas is, kun je met behulp van een latje en waterpas een vlakke ondergrond maken voor het kozijn.
Dit is cruciaal voor een goed resultaat. Tip: Benieuwd naar de kosten van nieuwe kozijnen? Als je je huis wilt isoleren, kun je nu al isolatiemateriaal (zoals steenwol) in de spouw rondom het kozijn stoppen. Dit voorkomt koudebruggen.
Stap 3: Het nieuwe kozijn plaatsen
Het moment suprême. Je nieuwe, isolerende kozijn gaat erin. Dit doe je met z'n tweeën. Vergeet ook niet om de naden goed af te dichten met een tochtstrip voor kozijnen voor een optimaal resultaat.
- Haal het glas eruit uit het nieuwe kozijn. Zo is het lichter en voorkom je beschadigingen. Bewaar de glaslatten.
- Zet het kozijn op de onderdorpel. Zet het iets van de muur af (1-2 cm) voor de afwerking met pur.
- Controleer waterpas en loodrecht. Gebruik een waterpas op de dorpels en in de zijkanten. Dit is het allerbelangrijkst. Een scheef kozijn zorgt voor tocht en ramen die niet meer dichtgaan. Gebruik eventueel wiggen om het waterpas te zetten.
- Boor gaten in de zijkanten van het kozijn (meestal 3 per kant). Boor door het kozijn heen en markeer de gaten op de muur. Haal het kozijn weer even weg.
- Boor de gaten in de muur. Gebruik de juiste pluggen (bijvoorbeeld voor steen of gipsblokken).
- Zet het kozijn terug. Schroef het vast. Draai niet te strak, maar stevig genoeg. Begin boven en werk naar beneden. Blijf tussendoor controleren met de waterpas.
Specificatie: Gebruik minimaal 3 schroeven per zijkant. De schroeven mogen niet de glaslat raken.
Houd minimaal 2 cm afstand tot de rand van het gat.
Stap 4: Afwerken van kieren en naden
Het kozijn zit vast. Nu maak je het water- en luchtdicht, ongeacht je keuze bij het kozijnen onderhoud tussen hout of kunststof.
- Spuit de kieren rondom het kozijn vol met pur. Doe dit in lagen. De eerste laag vult 50%, de tweede laag de rest. Pur zet uit, dus niet te veel in één keer.
- Laat de pur uitharden (minimaal 4 uur, liefst langer). Snijd de overtollige pur weg met een stanleymes. Zorg dat je een vlakke rand overhoudt.
- Kit de randen af. Gebruik aan de binnenkant acrylkit (tegen vocht, overschilderbaar). Aan de buitenkant gebruik je MS-polymeerkit (waterdicht, blijft elastisch). Druk de kit goed aan met een kitpistool en een natte vinger of kitstrijkertje.
- Zet de glaslatten terug. Druk ze stevig vast. Als ze niet strak aansluiten, kun je ze lichtjes vastzetten met een spijker (die je later weer trekt) of kit.
- Plaats het glas terug. Druk de glaslatten erop. Controleer of het raam soepel open en dicht gaat.
- Is het kozijn waterpas en loodrecht? (Check op 3 plekken per richting)
- Sluit het raam perfect aan? Zit er geen kier?
- Is de pur netjes weggewerkt en afgekit?
- Is het glas schoon en zitten de glaslatten strak?
- Zitten alle schroeven vast, maar niet te strak?
- Is de kit aan de buitenkant waterdicht aangebracht?
Dit bepaalt je energiebesparing. Valkuil: Te weinig pur gebruiken.
Een koudebrug ontstaat al snel. Zorg dat het echt vol zit, maar dat je het netjes kunt afwerken.
Checklist: heb je alles goed gedaan?
Voordat je de boel opruimt, loop dit lijstje na. Zo voorkom je teleurstellingen en energieverlies. Als je alles kunt afvinken, heb je een klus geklaard die je huis comfortabeler, stiller en zuiniger maakt. Goed gedaan!