Biogas en groen gas: duurzaam alternatief voor aardgas

Stel je voor: je draait aan de knop van je cv-ketel en in plaats van aardgas uit een put diep onder de grond, stook je met gas dat gewoon lokaal is gemaakt. Dat klinkt als sciencefiction, maar het is nu al realiteit.

Biogas en groen gas zijn de warme, bruikbare alternatieven voor het grijze gas waar we zo afhankelijk van zijn. Het is de manier om je woning comfortabel te houden zonder een enorme CO2-voetafdruk achter te laten. Je kunt het zien als koken op restjes: we maken bruikbare energie uit dingen die we anders weggooien. Dit is de volgende stap na zonnepanelen en een warmtepomp.

Wat is het precies en waarom is het zo slim?

Biogas is simpelweg gas dat ontstaat als organisch materiaal vergist wordt. Denk aan koeienmest, groente- en fruitafval, of gras dat je maait in de tuin.

In een grote, afgesloten tank (een vergister) gaan deze resten op een zuurstofvrije manier rotten.

Daarbij komt gas vrij. In principe kun je dat gas direct verbranden, maar het is nog niet heel schoon. Om er écht goed gas van te maken, moet je het opwaarderen.

Dit proces heet ‘opwaarderen’ en het resultaat is groen gas. Hierbij worden de onzuiveren uit het biogas gehaald, waardoor het 99% zuiver methaan (CH4) wordt. Dit groene gas is van exact dezelfde kwaliteit als het aardgas uit de Groningse bodem. Het is dus een 1-op-1 vervanger voor je cv-ketel of gasfornuis.

Waarom is dit zo’n gamechanger voor jouw huis? Omdat je nu je huis duurzaam kunt stoken zonder dat je meteen je hele huisinstallatie op de schop hoeft te nemen.

Biogas is de grondstof, groen gas is de brandstof die je uit de muur krijgt. Het verschil zit hem in de zuiverheid.

Je hoeft geen dure nieuwe radiatoren te kopen of je leidingwerk te vervangen. Je sluit het aan op je bestaande ketel (mits die geschikt is voor waterstof of groen gas, wat steeds vaker het geval is) of je kookt er simpelweg op.

Daarnaast is het een geweldige manier om je eigen energievoorziening te sluiten. We hebben het dan over energieneutraal wonen. Zonnepanelen leveren stroom, een warmtepomp verbruikt stroom om te verwarmen, en groen gas zorgt voor de piekbelasting in de koude wintermaanden. Het is de ideale mix voor een bestaande woning uit de jaren ’70 of ’80 die je stap voor stap verduurzaamt.

Hoe het werkt: van afval tot vlam

Stel je voor dat je een composthoop in je tuin neemt, maar dan in een gesloten systeem zonder zuurstof. Dat is de basis.

In de praktijk gebeurt dit op grotere schaal, bijvoorbeeld op boerderijen of bij afvalverwerkers. De mest van koeien wordt in een vergister gepompt. Door de hitte en bacteriën breekt het afval af en ontstaat er biogas.

Dit ruwe gas bevat naast methaan ook CO2 en zwavel. Die moeten eruit.

Via membranen of druktechnieken worden deze onzuiveren gefilterd. Wat overblijft is groen gas dat zo schoon is dat het het net in kan. Dit proces vereist techniek, maar het is feitelijk gewoon een filterproces, net als water zuiveren.

Je merkt er als consument weinig van in je dagelijks leven. De gasmeter blijft gewoon draaien.

Het enige verschil is dat je op je energierekening kunt zien dat je groen gas afneemt.

Dit doe je vaak via je energieleverancier. Je kunt kiezen voor 100% groen gas, of een mix. De leverancier zorgt ervoor dat het gas dat het net in gaat, gecompenseerd wordt door productie elders. Er zijn ook kleine schaal oplossingen.

Er zijn installaties te koop voor boeren of bedrijven die hun eigen afval willen verwerken. Een kleine vergister voor een varkensboerderij of een GFT-afvalverwerker kan genoeg gas produceren voor tien tot twintig huishoudens. Dit lokale model wint aan populariteit.

Varianten en kosten: Wat levert het op?

Er zijn grofweg twee manieren waarop jij als huiseigenaar met biogas te maken krijgt: afname via de leverancier of productie op eigen terrein.

De meesten zullen voor het eerste kiezen. Je betaalt een kleine toeslag op je gasprijs. De marktprijs voor groen gas ligt vaak rond de €0,10 tot €0,15 per kubieke meter meer dan grijs gas.

Voor een gemiddeld huishouden (1.500 m3) scheelt dat zo’n €150,- tot €200,- per jaar. Wil je het zelf produceren?

Dan praten we over serieuze investeringen. Een kleinschalige vergister (bijvoorbeeld voor een VvE of een boerderij) kost al snel tussen de €50.000 en €150.000.

Dit hangt af van de capaciteit. Een installatie die 500 m3 gas per jaar produceert (genoeg voor een half huishouden) kost ongeveer €30.000,-. De terugverdientijd hangt sterk af van de beschikbaarheid van gratis afvalstromen (GFT). Er zijn echter subsidieregelingen die dit aantrekkelijker maken.

Kijk naar de SDE++ subsidie of regionale landbouwsubsidies. Als boer kun je vaak subsidie krijgen voor het opwekken van duurzame energie.

Dit kan de investering met wel 30% tot 40% verlagen. Een interessante ontwikkeling zijn de hybride warmtepompen die draaien op gas. Nee, dat lees je goed.

Sommige systemen combineren een warmtepomp met een gasketel. De warmtepomp, waarbij ook het type koudemiddel en de milieu-impact een rol spelen, doet het werk bij mild weer, terwijl de gasketel bijspringt bij -5°C.

Prijsindicaties op een rij

• Standaard contract groen gas: + €0,12 per m3 (ca. €180,- per jaar).
• Hybride warmtepomp (gasondersteund): €4.500 - €6.500 (inclusief installatie).
• Kleinschalige vergister (particulier/boer): Vanaf €30.000 (excl. subsidie).
• Volledige overstap op 100% groen gas: Vaak gratis bij te sluiten bij je huidige energieleverancier.

Als dat gas dan groen is, heb je een super efficiënt systeem dat ook nog eens klimaatneutraal is. De investering voor zo’n hybride systeem ligt rond de €4.000,- tot €6.000,- inclusief installatie. Vergeet niet dat het isoleren van je huis de basis is.

Zonder goede isolatie (spouwmuur, vloer, dak) stook je je geld letterlijk de kachel uit, of je nu groen gas of aardgas gebruikt.

Een goede isolatie (bijv. glaswol of PIR platen) zorgt ervoor dat je veel minder gas nodig hebt, waardoor de extra kosten voor groen gas nihil worden.

Praktische tips voor jouw verduurzaming

Wil je aan de slag? Je hoeft niet meteen een vergister in de tuin te zetten.

De makkelijkste stap is overstappen op een energieleverancier die 100% groen gas levert. Dit is een mooi begin van stapsgewijs aardgasvrij wonen en kost je niets extra’s aan installatie. Check je huidige contract en vergelijk het met aanbieders die Garantie van Oorsprong (GvO) hebben voor groen gas.

Ben je bezig met isolatie? Overweeg dan meteen je gasverbruik te verlagen.

Een goed geïsoleerde woning (na-isolatie van de spouwmuur kost ongeveer €15,- per m2) verbruikt tot 30% minder gas. Daarmee compenseer je direct de hogere prijs van groen gas. Als je zonnepanelen hebt, weet je dat je in de zomer te veel stroom produceert. Je kunt die stroom gebruiken om water te verwarmen (boiler), waardoor je gasverbruik voor warm water daalt.

In de winter draai je de knop om: je gebruikt groen gas voor de verwarming. Dit is de slimste strategie voor een bestaande woning, zeker zolang verwarmen op groene waterstof nog niet op grote schaal beschikbaar is, zonder dat je meteen een dure all-electric warmtepomp hoeft te kopen.

Check of jouw gemeente of provincie stimuleringsregelingen heeft voor groen gas. Soms is er lokaal geld beschikbaar voor boeren die willen omschakelen, wat indirect de beschikbaarheid voor jou als consument vergroot. Bovendien, als je in de buurt woont van een mestvergister, kun je soms zelfs lokaal groen gas inkopen via een lokale energiecoöperatie. Dat is pas echt lokaal duurzaam!