Airco en warmtepomp: wat is het verschil eigenlijk?

Je staat voor een keuze: je wilt je huis verduurzamen, de energierekening naar beneden en het comfort omhoog. Dan kom je al snel uit bij twee opties die veel op elkaar lijken: een airco en een warmtepomp.

Ze zien er allebei uit als een apparaat aan de muur en ze kunnen beide je huis koelen. Maar wat is nu hét verschil? En welke past er bij jouw situatie, je geïsoleerde woning en je zonnepanelen op het dak? Dit is je gids, zonder ingewikkelde technische termen, gewoon uitgelegd zoals we tegen elkaar praten.

Hoe het werkt: de basis van koelen en verwarmen

Om het verschil te snappen, moeten we even terug naar de basis. Zowel een airco als een warmtepomp werkt met een kringloop van koudemiddel.

Dit middel transporteert energie van A naar B. De truc zit hem in wat je met die energie doet en hoe de apparaten zijn gebouwd. Een traditionele airco, of beter gezegd een lucht-lucht warmtepomp, haalt warmte uit de lucht in je huis en pompt die naar buiten.

Daarmee koel je je kamer. Hij kan ook andersom: hij haalt warmte uit de buitenlucht (ja, ook als het koud is) en brengt die je huis in.

Dat is dan verwarmen. Je hebt dus één apparaat dat zowel kan koelen als verwarmen. Handig, maar er zitten wel wat haken en ogen aan.

Een hybride warmtepomp of een all-electric warmtepomp werkt volgens hetzelfde principe, maar is specifiek ontworpen om je huis te verwarmen en je tapwater te verhitten. De meeste systemen die we in Nederland voor verduurzaming gebruiken, zijn lucht-water warmtepompen.

Die halen warmte uit de buitenlucht en geven die af aan je cv-water.

Ze werken samen met je bestaande cv-ketel of vervangen hem compleet.

Denk er zo over: een airco is een expert in snel koelen en incidenteel verwarmen. Een warmtepomp is een expert in constant en efficiënt verwarmen, met als bonus dat hij ook kan koelen.

De echte verschillen in je dagelijks leven

Het draait allemaal om het comfort en het systeem in je huis. Het grootste verschil merk je in hoe ze je huis verwarmen. Een airco (lucht-lucht) blaast warme lucht de kamer in.

Dat voelt snel warm aan, maar de lucht kan ook wat droger aanvoelen en het geeft een tochtgevoel.

Bovendien verbruikt een airco relatief veel stroom als hij continu moet verwarmen, vooral bij lage temperaturen buiten. Een hybride warmtepomp werkt met laagtemperatuurverwarming.

Wanneer kies je wat? Situaties schetsen

Dat betekent dat hij het water in je radiatoren of vloerverwarming verwarmt tot bijvoorbeeld 35 of 40 graden. Dit werkt veel efficiënter en geeft een heerlijke, stralende warmte die gelijkmatig door je huis verspreidt. Je hebt geen last van tocht en de luchtvochtigheid blijft beter op peil.

Ideaal voor je slaapkamer en woonkamer. En het stroomverbruik?

Daar gaat het om bij energiebesparing. Een moderne airco heeft een energielabel A++ of A+++, maar een warmtepomp is specifiek ontwikkeld voor het hele jaar rond verwarmen. De COP (Coefficient of Performance) van een goede warmtepomp ligt op een gemiddelde van 4 à 5. Dit betekent dat hij voor elke kWh elektriciteit 4 à 5 kWh warmte produceert.

Een airco doet dit ook, maar verliest veel efficiëntie bij koud weer en is minder geschikt als hoofdverwarming. Daarom is het slim om kritisch te kijken naar de terugverdientijd van een airco. Stel, je hebt een goed geïsoleerde woning (bijvoorbeeld na spouwmuurisolatie en dakisolatie) en zonnepanelen op het dak.

• Je hoofdzakelijk op zoek bent naar verkoeling in de zomer.
• Je een ruimte (zoals een zolderkamer of uitbouw) extra wilt verwarmen in de winter.
• Je geen ruimte hebt voor een buitenunit (bij een monoblock warmtepomp) of een boiler.
• Je budget beperkt is; een airco is vaak goedkoper in aanschaf.

Dan is de afweging anders dan bij een oudere, slecht geïsoleerde woning.

Een airco is perfect als: (zeker wanneer de COP bij lage temperaturen gunstig blijft) Een warmtepomp is de betere keuze als:

• Je je gasaansluiting wilt verwijderen (all-electric wonen).
• Je je cv-ketel wilt vervangen voor een efficiënter systeem (hybride).
• Je je woning wilt verduurzamen en de waarde wilt verhogen.
• Je comfort belangrijk vindt: gelijkmatige warmte via vloerverwarming of lage-temperatuurradiatoren.

Prijzen en modellen: wat kost het?

De kosten zijn vaak de doorslaggevende factor. We kijken hier naar reële prijzen inclusief installatie, maar vergeet niet dat je vaak subsidie krijgt.

Voor een warmtepomp is de ISDE-subsidie (Investeringssubsidie Duurzame Energie) vaak een flinke tegemoetkoming.

De airco: De meest voorkomende variant is de split-unit: een binnenunit en een buitenunit. Voor een slaapkamer of woonkamer van ongeveer 25 à 30 m² betaal je inclusief installatie ongeveer €1.500 - €2.500.

Wil je meerdere kamers koelen? Dan heb je een multi-split systeem nodig. Dan loopt de prijs al snel op naar €3.500 - €5.000 afhankelijk van het aantal binnenunits. De warmtepomp:

Hier maken we onderscheid tussen hybride en all-electric. Let op: Als je woning nog niet perfect geïsoleerd is, moet je daar eerst geld in steken.

• Hybride warmtepomp: Een systeem van ongeveer 5 kW (geschikt voor een eengezinswoning) kost inclusief installatie en het afstemmen op je bestaande ketel tussen de €4.000 en €6.000. Na subsidie (die kan oplopen tot €2.000 of meer) betaal je vaak nog maar €3.000 tot €4.000.
• All-electric warmtepomp (lucht-water): Dit vervangt je ketel compleet. Reken op een investering van €10.000 tot €15.000. Dit is inclusief de unit, boiler en aanpassingen aan je radiatoren of vloerverwarming. De subsidie kan hier oplopen tot €3.500 - €5.000, afhankelijk van het vermogen en het type.

Een warmtepomp presteert pas optimaal bij goede isolatie.

Praktische tips voor je keuze

Je bent nu bijna zover om een beslissing te nemen. Hier nog een paar concrete tips om miskopen te voorkomen en optimaal te profiteren van je zonnepanelen.

1. Check je isolatie eerst. Een warmtepomp blaast lage temperatuur water. Als je huis slecht geïsoleerd is, krijg je het niet warm. Zorg dat je dak, muren en ramen op orde zijn. Dit is de basis.
2. Speel slim met je zonnepanelen. Een airco verbruikt vooral stroom als het heet is (en de zon schijnt). Dat is perfect, je gebruikt je eigen opgewekte stroom. Een warmtepomp verbruikt stroom in de winter, wanneer je panelen minder produceren. Je zult dus wel wat meer afhankelijk zijn van het net.
3. Kies voor een A-merk. Ga voor bewezen techniek. Merken als Daikin, Mitsubishi Electric, Toshiba of Vaillant zijn topkeuzes. Ze zijn stiller, efficiënter en gaan langer mee. Goedkope merken verbruiken vaak meer stroom en zijn lawaaieriger.
4. Laat je goed adviseren. Vraag offertes aan bij gecertificeerde installateurs. Vraag specifiek naar de COP-waarde en het geluidsniveau (in dB) van de buitenunit. Niets is vervelender dan een brommende compressor naast je slaapkamerraam.
5. Denk na over koelen. Een hybride warmtepomp kan vaak ook koelen, maar meestal alleen via de vloer of speciale ventilo-convectoren. Wil je echt koude lucht blazen? Dan blijft de airco de beste optie of combineer je een warmtepomp met losse airco's voor de zomer.

De keuze is aan jou. Wil je vooral comfort en je gasrekening de deur uit? Ga voor een warmtepomp.

Wil je vooral verkoeling en een goedkope oplossing voor een specifieke ruimte? Dan is een airco je vriend. Vergeet niet dat tijdig filters reinigen en koelmiddel checken essentieel is voor de efficiëntie. Beide helpen je verduurzamen, zolang je ze slim inzet.