Aardgasvrije wijk Amsterdam: wat kun je verwachten?

Stel je voor: je loopt je straat in Amsterdam en je hoort geen geroffel van gasbranders meer. Geen graafmachines die oneindig door blijven gaan.

De wijk is overgestapt op een warmtenet en iedereen heeft zonnepanelen op het dak. Geen aardgas meer.

Dat is het toekomstplaatje van een aardgasvrije wijk. Dit is niet iets ver van je bed. Het is nu al aan de gang in wijken zoals Tuindorp Oostzaan, de Van der Pekbuurt en delen van Nieuw-West.

Voor jou als bewoner betekent het dat je woning van het gas af gaat. Je stapt over op elektriciteit voor alles: koken, verwarmen en warm water. Dat klinkt ingewikkeld, maar het is vooral een hoop nieuwe techniek die je samen met je buren en de gemeente regelt. Het doel is simpel: je huis comfortabeler maken, je energierekening omlaag brengen en je woning klaarstomen voor de toekomst. Zonder dat je nog afhankelijk bent van dat gas uit Rusland of Groningen.

Waarom je wijk van het gas afgaat

De reden is eigenlijk best logisch. Aardgas zorgt voor een boel CO2-uitstoot en dat willen we minderen.

De aarde warmt op. Tegelijkertijd wil de overheid dat we in 2050 allemaal van het gas af zijn. In Amsterdam wordt dat nu al concreet gemaakt.

De gemeente kiest in steeds meer wijken voor een warmtenet. Dat is een soort ondergrondse leiding die warm water naar je huis brengt.

Je kent het misschien vanuit kantoorpanden, maar nu dus voor gewone huizen. Voor jou betekent dit dat je straks geen gasaansluiting meer hebt. Je huis moet dan goed geïsoleerd zijn. Anders verdwijnt de warmte via de muren en ramen en ben je alsnog veel geld kwijt.

Een warmtepomp of warmtenet werkt namelijk het beste in een goed geïsoleerde woning. Denk aan triple glas, vloerisolatie en spouwmuurisolatie.

Zonder die basis is de overstap niet slim. Je betaalt dan te veel voor je verwarming. Daarom pakt de gemeente het vaak wijkbreed aan: eerst isolatie, dan het gas eraf.

Er is nog een reden: de gasprijzen blijven schommelen. De afgelopen jaren zagen we pieken waar je u tegen zegt.

Een warmtenet of warmtepomp maakt je minder gevoelig voor die schommelingen. Je betaalt voor de warmte die je verbruikt, net als bij elektriciteit. Dat maakt je energierekening voorspelbaarder.

En als je ook zonnepanelen op je dak legt, wek je een deel van die energie zelf op. Dat scheelt enorm in de maandlasten.

Hoe het werkt: van gas naar warmte

In een aardgasvrije wijk zijn er grofweg twee opties die je tegenkomt.

De meest voorkomende in Amsterdam is het warmtenet. Dit net brengt warm water (zo’n 70 tot 90 graden) via leidingen onder de grond naar je huis.

Bij jou thuis komt een warmteoverdrachtstation, ook wel WKK-station genoemd. Dat apparaatje zorgt ervoor dat de warmte uit het net jouw radiatoren of vloerverwarming verwarmt. Het is een gesloten systeem. Je hebt er verder geen omkijken naar.

Je merkt er weinig van, behalve dat je geen gasmeter meer hebt.

De tweede optie is een all-electric warmtepomp. Die haalt warmte uit de lucht of de bodem en zet dat om in bruikbare warmte voor je huis. In bestaande wijken zie je vooral lucht-water warmtepompen.

Die hangen als een airco-achtig apparaatje buiten. Ze zijn stiller dan vroeger en werken ook in de koude Nederlandse winter.

Een warmtepomp heeft wel stroom nodig. Daarom is het slim om er zonnepanelen bij te nemen.

Zo wek je een groot deel van de energie voor de warmtepomp zelf op. Wat je ook kiest, je huis moet eerst op orde zijn. Denk aan isolatie. Zonder goede isolatie gaat de warmte verloren.

Veel Amsterdammers laten eerst de spouwmuur isoleren (kost ongeveer €800-€1.200) en het dak isoleren (rond de €3.000-€5.000). Daarna pas komt de warmtepomp of aansluiting op het warmtenet.

De kosten op een rij

De gemeente kan je helpen met subsidies. Zo is er de Subsidie Verduurzaming Woning (SVW) en de Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE).

Daarmee betaal je een deel van je isolatie en warmtepomp terug. Wat kost zo’n overstap?

Dat hangt af van je situatie. Een warmtenet is vaak voordeliger in aanschaf. Je betaalt voor de aansluiting en een vast bedrag per jaar. In Amsterdam betaal je bij Stadsverwarming (van Vattenfall) ongeveer €25-€30 per maand vast en daarnaast €0,08-€0,12 per gigajoule aan warmte.

Dat is vaak goedkoper dan gas, zeker als je huis goed geïsoleerd is.

Een warmtepomp kost meer geld vooraf. Een lucht-water warmtepomp voor een gemiddelde eengezinswoning kost inclusief installatie tussen de €5.000 en €9.000. Een bodemwarmtepomp is duurder: €12.000 tot €18.000.

Daar komt isolatie nog bij. Reken op €3.000 voor vloerisolatie en €1.500 voor spouwmuurisolatie.

Zonnepanelen zijn nodig om de stroomkosten laag te houden. Een set van 8 tot 10 panelen kost ongeveer €4.000-€5.000.

Met subsidies kun je vaak €2.000-€4.000 van dit bedrag terugkrijgen. De terugverdientijd hangt af van je verbruik. Een gemiddeld huishouden verbruikt ongeveer 3.000 kWh elektriciteit en 1.200 m3 gas.

Als je overstapt op een warmtepomp en goede isolatie, daalt je gasverbruik naar 0 en stijgt je stroomverbruik met ongeveer 2.000 kWh. Met zonnepanelen op je dak wek je die 2.000 kWh zelf op.

Je energierekening kan dan dalen naar €50-€80 per maand (alleen vastrecht en wat netbeheerkosten).

Dat is een besparing van €100-€150 per maand vergeleken met een gemiddeld gascontract.

Varianten: warmtenet of warmtepomp?

De keuze is niet altijd aan jou. De gemeente beslist welke techniek in jouw wijk komt.

In Amsterdam is de voorkeur voor warmtenet. Dat komt omdat de stad al een warmtenet heeft liggen vanuit afvalverbranding. Dat net wordt nu uitgebreid.

In wijken zoals Tuindorp Oostzaan sluiten ze honderden woningen aan. Je betaalt dan een aansluitvergoeding van ongeveer €500-€800.

Daarna betaal je per gebruikte warmte. Een warmtepomp is een optie als er geen warmtenet in de straat ligt.

Of als je woning niet geschikt is voor een aansluiting. Een warmtepomp werkt het beste in een huis met vloerverwarming of lage temperatuur radiatoren. Verwarming op 50 graden in plaats van 80 graden. Als je nog oude radiatoren hebt, moeten die vaak vervangen worden.

Dat kost ongeveer €1.500-€2.500 voor een gemiddelde woning. Een derde optie die soms voorkomt is een hybride warmtepomp.

Dit is een combinatie van een kleine warmtepomp en je bestaande gasboiler. De warmtepomp doet het grootste deel van het werk, de gasboiler bijlegt als het echt koud is. Dit is een goedkopere overstap (€3.000-€5.000) en je hoeft niet meteen je hele huis te isoleren. Een ervaren installateur helpt je bij deze transitie.

Maar: in een aardgasvrije wijk mag je vaak geen nieuwe gasaansluiting meer krijgen.

Prijsindicaties per type

• Warmtenet aansluiting: €500-€800 eenmalig + €25-€30 per maand vast + €0,08-€0,12 per GJ
• Lucht-water warmtepomp: €5.000-€9.000 incl. installatie
• Bodemwarmtepomp: €12.000-€18.000 incl. boring
• Isolatie (spouwmuur): €800-€1.200
• Isolatie (dak): €3.000-€5.000
• Zonnepanelen (8-10 stuks): €4.000-€5.000
• Subsidie (ISDE): tot €2.500 voor warmtepomp, tot €1.000 voor isolatie

Dus hybride is vaak alleen een optie als je nog een gasaansluiting hebt en die mag behouden tot je wijk van het gas af gaat. Let op: deze prijzen zijn indicaties voor 2024. Ze kunnen per wijk en per woning verschillen.

De gemeente Amsterdam heeft verschillende regelingen voor bewoners in een aardgasvrije proefwijk.

Check dat altijd eerst voordat je offertes aanvraagt.

Praktische tips voor bewoners

Je hoeft dit niet alleen te regelen. De gemeente Amsterdam stuurt een brief naar bewoners als hun wijk aan de beurt is.

Daarin staat wat er gaat gebeuren en welke stappen je moet zetten. Meestal starten ze met een wijkbijeenkomst.

Daar leggen ze uit hoe het warmtenet werkt en kun je vragen stellen. Ga daar heen. Het helpt je om te begrijpen wat er gaat gebeuren en je ontmoet buren die hetzelfde meemaken. Begin op tijd met isolatie. Als je wijk aan de beurt is, heb je misschien nog een jaar de tijd om je huis op orde te brengen.

Vraag offertes aan bij lokale isolatiebedrijven en laat bijvoorbeeld je dakisolatie vakkundig aanbrengen. Kijk ook of je recht hebt op subsidie.

De Subsidie Verduurzaming Woning (SVW) is er voor eigenaren én huurders. Die dekt een deel van de kosten voor isolatie en warmtepomp. Je kunt ook een energiecoach van de gemeente inschakelen.

Die komt gratis bij je langs en geeft advies over wat het beste werkt in jouw huis. Denk ook na over je elektriciteitsaansluiting.

Een warmtepomp verbruikt meer stroom. Als je ook nog een elektrische auto wilt opladen, kan het nodig zijn om je groepenkast te upgraden naar 3-fasen.

Dat kost ongeveer €500-€800. Doe dit voor de installatie van je warmtepomp. En sluit een energiecontract af met een dynamisch tarief of een vast laag tarief.

Zo betaal je nooit te veel voor de stroom die je gebruikt. Een laatste tip: praat met je buren.

Als iedereen tegelijkertijd overstapt, kun je misschien samen een inkoopactie doen voor isolatie of zonnepanelen.

Dat scheelt in de prijs. En het zorgt ervoor dat je wijk sneller klaar is voor een aardgasvrije toekomst. Zo wordt het niet alleen comfortabeler en goedkoper, maar bouw je ook nog aan een duurzame buurt waar je graag woont.